Daha önce; arama ve elkoyma tedbirleri ile ilgili birçok çalışmamız oldu. Gerçekten arama, muhafaza altına alma ve elkoyma tedbirlerinin uygulanması ve sonuçları, ciddi sorunları ve hukuka aykırılık tartışmalarını beraberinde getirebilmektedir. Bu bakımdan, arama tedbiri konusunda deyim yerinde ise ince eleyip sık dokumak gerekir.

Bu yazımızda; kapalı mahalle ilgili usule uygun alınmış bir arama kararının infazı sırasında, kapının kapalı olması halinde nasıl açılacağı, önceden kapalı mahallin ilgilisine haber verilip verilmeyeceği, kapının çalınmadan doğrudan açılmasının mümkün olup olmayacağı, kapalı mahallin kapısının açılması konusunda nasıl bir yol izleneceği hususların kısaca değinilecektir.

Konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde arama tedbirine başvurulabilmesinin dayanağını; Anayasa m.13 ile m.21/2 ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi m.8/2 teşkil etmektedir. Önleme araması; 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu m.9’da düzenlenirken, adli arama 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu 116 ila 122. maddeler ile m.134’de düzenlenmiştir.

Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği de; Anayasa m.124/1 gereğince, kanunlarla düzenlenen adli ve önleme aramasına karar verme yetkisi ile aramaların uygulanmasında uyulacak esas ve usulleri göstermek amacıyla 2005 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu Yönetmeliğin hükümlerini Adalet Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı yürütmektedir. Anayasa m.124/1’e göre; yönetmelikler, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak kaydıyla Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılabilirler.

CMK m.119’da adli arama kararı, m.120’de arama tedbirinin infazında kimlerin hazır bulunabileceği ve m.121’de de arama sonunda verilecek belge, yani arama, muhafaza altına alma ve elkoyma tutanağı düzenlenmiştir.

Konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerle ilgili arama kararlarının nasıl, kim tarafından, hangi şekil ve şartlarda verilebileceği CMK m.119’da düzenlendiği halde, arama kararının kapısı kilitli olan kapalı mahallerde nasıl yapılabileceğine ilişkin bir hükme yer verilmediği, bu nedenle konu ile ilgili Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’nin “Konut, işyeri ve eklentilerinde aramanın yapılması” başlıklı 30. maddesine bakılması isabetli olacaktır.

Belirtmeliyiz ki; usulüne uygun arama kararı veya gecikmesinde zarar bulunan halde Cumhuriyet savcısından yazılı arama emri alındıktan sonra, kapalı mahal olmakla birlikte, kapısı veya içerisine girilebilir bir yeri veya penceresi açık olan kapalı mahalle girilmesinde, bu yerlere girebilmek için aranacak yerin sahibinin veya zilyedinin o yerde hazır bulunmasının beklenilmesinde bir zorunluluk........

© Hukuki Haber