Genel haciz yolu ile açılan bir icra takibinin kesinleşmesi akabinde alacaklı tarafın haciz talep etme hakkı doğacaktır. Borçlu adına ve sicile kayıtlı motorlu araçlar, yine borçlu adına gayrimenkuller, üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları gibi çeşitli haciz işlemleri ile icra dosyasının tahsil kabiliyeti arttırılabilir. Günümüzde banka hesaplarına konulan hacizler de dosyanın tahsil kabiliyetini arttırmak için oldukça etkili olarak tercih edilen bir haciz türüdür. Bu yazımızda genel haciz yolu ile icra takiplerinde banka hesaplarına uygulanan hacizleri inceleyeceğiz.

Öncelikle belirtmek gerekir ki; dosya borçlusu yönünden bankalara gönderilebilecek iki tür müzekkere bulunmaktadır:

1. Haciz İhbarnamesi

2. Haciz Müzekkeresi

Bu iki müzekkere türü; kanuni dayanakları, doğurduğu sonuçlar gibi pek çok açıdan farklılık göstermektedir. “

Haciz müzekkeresinin kanuni dayanağı İ.İ.K. m.78 “Ödeme emrindeki müddet geçtikten ve borçlu itiraz etmiş ise itirazı kaldırıldıktan sonra mal beyanını beklemeksizin alacaklı, haciz konmasını isteyebilir. Ancak, alacaklı dilerse haciz talebinde bulunmaksızın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden, bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulayabilir. Sorgulama sonunda Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi, varsa borçlunun mal, hak veya alacağının mahiyeti ve detayı hakkında bilgi verir ve bu durumda sistem üzerinden de haciz talep edilebilir. Bu takdirde icra dairesi, tespit edilen mal, hak veya alacağı elektronik ortamda haczeder. Sorgulama sonunda edinilen bilgiler hukuka aykırı olarak paylaşılamaz. Sorgulama ve haciz işlemlerinin yürütülebilmesi için kamu kurum veya kuruluşları ile 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlar, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi ile kendi sistemleri arasında entegrasyonu sağlar. Sorgulamanın tür, kapsam ve sınırı ile diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. (Değişik:6/6/1985-3222/9 md.) Haciz istemek hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir sene geçmekle düşer. İtiraz veya dava halinde bunların vukuundan hükmün katileşmesine kadar veya alacaklıyla borçlunun icra dairesinde taksit sözleşmeleri yapmaları halinde taksit sözleşmesinin ihlaline kadar geçen zaman hesaba katılmaz. Alacaklı isterse, haciz talebinin vukuuna dair bir vesika verilir. Bu vesika hiç bir harç ve resme tabi değildir. Haciz talebi kanuni müddet içinde yapılmaz veya geri alındıktan sonra bu müddet içinde yenilenmezse dosya muameleden kaldırılır. Yeniden haciz istemek, alacaklı tarafından vukubulan yenileme talebinin borçluya tebliğine mütevakkıftır. İlama müstenit olmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harc alınır. Yenileme masraf ve harcları borçluya tahmil edilmez.” hükmüdür. İşbu kanun maddesine göre, kendisine haciz müzekkeresi tebliğ olan bankanın sorumluluğu salt haciz uygulanması talep edilen hesabın mevcut olması halinde haciz uygulamak, şayet mevcut değilse mevcut olmadığını bildirmektir. Haciz ihbarnamesinde söz konusu olan icra dairesine süresi içerisinde herhangi bir cevap verilmemesi halinde bir alacağın zimmetinde sayılacağı hususu haciz müzekkeresi tebliğinde söz konusu değildir. Konu ile ilgili olarak örnek Yargıtay kararları olarak:

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2017/9035 Esas 2018/511 Karar “ İİK'nun 78. maddesi gereği üçüncü kişiye doğrudan haciz müzekkeresi gönderilmek suretiyle, borçluya ait hak ve alacaklar üzerine haciz konulması halinde, üçüncü kişi tarafından yapılması gereken, borçluya ait hak ve alacak var ise haciz gereği işlem yapmak, yok ise haczedilecek mal ve hak bulunmadığını icra dairesine bildirmektir. İİK.'nun 89. maddesinden farklı olarak, üçüncü kişinin, doğrudan İİK'nun 78. maddesine göre istenen haciz nedeniyle anılan işlemlerin dışında herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Başka bir anlatımla, haciz yazısına cevap verilmemesi halinde üçüncü kişi nezdinde kesinleşen bir alacak yoktur.”

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2016/20902 Esas 2017/12555 Karar “ Borçlunun üçüncü kişi nezdindeki alacakları taşınır niteliğinde olduğundan, takibin kesinleşmesinden sonra alacaklı, İİK'nun 78. ve müteakip maddeleri gereğince üçüncü kişiye yazılacak bir haciz yazısı ile haciz konulmasını isteyebileceği gibi, üçüncü kişiye İİK'nun 89. maddesine göre haciz ihbarnamesi gönderilmesi suretiyle de alacağın haczini talep edebilir. Borçlunun, üçüncü kişi nezdinde ileride doğması muhtemel alacaklarının haczi ise ancak İİK'nun 78. maddesi kapsamında gönderilecek haciz yazısı ile mümkündür.

Her iki hal İİK'nun farklı maddelerinde düzenlenmiş olup, sebep ve sonuçları değişiklik arz eder. İİK'nun 78. maddesi gereği üçüncü kişiye doğrudan haciz müzekkeresi gönderilmek suretiyle, borçluya ait hak ve alacaklar üzerine haciz konulması halinde, üçüncü kişi tarafından yapılması gereken, borçluya ait hak ve alacak var ise haciz gereği işlem yapmak, yok ise haczedilecek mal ve hak bulunmadığını icra dairesine bildirmektir. İİK.'nun 89. maddesinden farklı olarak, üçüncü kişinin, doğrudan İİK'nun 78. maddesine göre istenen haciz nedeniyle anılan işlemlerin dışında herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Başka bir anlatımla, haciz yazısına cevap verilmemesi halinde üçüncü kişi nezdinde kesinleşen bir alacak yoktur.

Somut olayda, üçüncü kişiye gönderilen 30/10/2015 tarihli müzekkere 89/1 haciz ihbarnamesi mahiyetinde olmayıp, İİK'nun 78. maddesi kapsamında haciz müzekkeresi niteliğinde olduğundan, üçüncü kişinin, nezdinde borçlunun alacağı var ise haciz talebini yerine getirmesi, aksi halde hiçbir işlem yapmaması gerekir. Bu durumda, şikayetçiye gönderilen haciz müzekkeresi, üçüncü kişi aleyhine İİK'nun 89. maddesindeki sonuçları doğurmayacağından, iptalini istemesinde hukuki yararı yoktur.”

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2011/5608 Esas 2011/22783 Karar “ Borçlu hakkında takibin kesinleşmesinden sonra alacaklının İİK.nun 78. ve........

© Hukuki Haber