Avrupa Birliği’nin son yıllarda yürürlüğe koyduğu iki büyük düzenleme, Türk ihracatçılar için yepyeni bir dönemi başlatıyor: Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) ve Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD). Bu iki başlık, yalnızca çevre politikalarını değil; ticaretin hukukunu, sözleşme dilini ve şirketlerin veri yönetimini de kökten değiştiriyor. Artık sürdürülebilirlik, yalnızca bir çevre kavramı değil — ticari güvenilirliğin ve sözleşme riskinin bir parçası.

1) CBAM: Karbonun Bedeli Yaklaşıyor

CBAM, AB’ye ihraç edilen ürünlerin üretim sürecinde ortaya çıkan karbon emisyonlarını esas alan bir mali düzenleme. Bugün için demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi enerji yoğun sektörleri kapsıyor. Geçiş dönemi 2023 sonbaharında başladı ve 2025 sonuna kadar sürecek. Bu süreçte firmalar yalnızca veri toplayıp raporlama yapıyor. Ancak 2026’da tablo değişecek: artık bu verilerin mali karşılığı olacak. Her ton emisyon, AB tarafından belirlenen fiyat üzerinden sertifikaya bağlanacak. AB’nin son açıklamasına göre sertifikaların satın alınması ve teslimi 2027’de, 2026 yılı ithalatı için geriye dönük olarak yapılacak. Yani 2025 yılı, Türk ihracatçılar için hazırlıkların tamamlanması gereken son yıl niteliğinde.

2) CSRD: Artık Tedarikçiler de Şeffaf Olmalı

Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD), AB merkezli büyük şirketleri tedarik zincirlerinin her halkasını açıklamaya zorluyor. Bu da Türk tedarikçilerin de ‘görünür’ hale gelmesi anlamına geliyor. Artık AB’deki alıcılar, yalnızca ürünün kalitesine değil, üretim sürecindeki karbon ayak izine, çalışma koşullarına ve veri yönetimine de bakıyor.

CSRD’nin uygulaması aşamalı: 2024 finans yılıyla birlikte büyük kamu yararı şirketleri, 2025’te diğer büyük işletmeler, 2026’dan itibaren ise listelenmiş KOBİ’ler raporlama kapsamına giriyor. KOBİ’ler isterlerse 2028’e kadar ‘opt-out’ yani........

© Hukuki Haber