2026 İçin Hukuki Kontrol Listesi

Sosyal medya, hekimler ve sağlık kuruluşları açısından hastaları bilgilendiren güçlü bir iletişim aracı olduğu kadar önemli bir hukuki risk alanıdır. Bir Instagram gönderisi, Google işletme profili, kısa video veya hasta yorumu; Sağlık Bakanlığı, il sağlık müdürlüğü, Reklam Kurulu, Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve meslek kuruluşları tarafından farklı hukuki ölçütlerle incelenebilir.

Üstelik sağlık alanında bir paylaşımın bilimsel olarak doğru olması, tek başına hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Verilen bilgi tıbben doğru olsa bile belirli bir hekime yönlendirme yapıyor, sağlık hizmetine talep yaratıyor, kesin sonuç vaat ediyor veya hastanın sağlık verisini tanıtım amacıyla kullanıyorsa hukuki sınır aşılmış olabilir.

12 Kasım 2025 tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, sosyal medya paylaşımlarına ilişkin önemli ve ayrıntılı kurallar getirmiştir. Hasta görselleri bakımından eski dönemdeki geniş yasak yaklaşımı yerine belirli şartlara bağlı bir paylaşım modeli benimsenmiş; buna karşılık sponsorlu içerikler, müdahale anı görüntüleri, hasta memnuniyeti üzerinden reklam, filtre ve rötuş gibi uygulamalar açık biçimde sınırlandırılmıştır.

Bu makalede ele alınan Reklam Kurulu dosyalarının önemli bir bölümü, yeni Yönetmelikten önceki döneme aittir. Dolayısıyla bu kararlar 12 Kasım 2025 tarihli Yönetmeliğin doğrudan uygulanması sonucunda verilmiş değildir. Ancak Kurulun talep yaratma, ticari görünüm, yönlendirme, yanıltıcılık, üstünlük algısı ve haksız rekabet ölçütlerine ilişkin değerlendirmeleri, yeni dönemde de yol göstericidir. Reklam Kurulu kararlarının mahkeme kararı değil, idari kurul kararı olduğu da gözden kaçırılmamalıdır.

1. Bilgilendirme ile Reklam Arasındaki Sınır

Hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının toplumu sağlık konusunda bilgilendirmesi yasak değildir. Yasaklanan husus; bilgilendirme görünümü altında sağlık hizmetine talep yaratılması, kişilerin belirli bir hekime veya kuruluşa yönlendirilmesi ve mesleki faaliyete ticari görünüm kazandırılmasıdır.

1219 sayılı Kanun’un 24. maddesi, tabiplere hasta kabul ettikleri yer, muayene saatleri ve uzmanlıkları hakkında ilan verme imkânı tanımakta; bunun dışındaki reklam faaliyetlerini sınırlamaktadır. Yeni Yönetmelik ve 3359 sayılı Kanun kapsamında güvenli bilgilendirme alanı genel olarak şu unsurlardan oluşur:

Hekimin uzmanlık alanı,

gerçeğe uygun mesleki ve akademik unvanı,

sağlık kuruluşunun adresi ve iletişim bilgileri,

çalışma gün ve saatleri,

hasta kabul edilen uzmanlık dalları,

toplumu koruyucu ve geliştirici genel sağlık bilgileri.

3359 sayılı Kanun’da da tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin adres, iletişim, çalışma saatleri, uzmanlık dalları, sağlık meslek mensuplarının unvanları ve sağlığı koruyucu bilgilerle sınırlı olduğu belirtilmektedir. Bir paylaşımın reklam niteliği kazanıp kazanmadığı değerlendirilirken beş temel ölçüte bakılmalıdır.

-Talep yaratma: İçerik, kişide normalde düşünmediği bir sağlık hizmetini alma isteği oluşturuyor mu?

Örneğin: “Lazer göz ameliyatı her hasta için uygun değildir. Uygunluk, ayrıntılı göz muayenesi sonucunda belirlenir.” ifadesi genel bir bilgilendirmedir. Buna karşılık:

“Gözlüklerden kurtulmak artık çok kolay. Yeni hayatınıza başlamak için hemen bize ulaşın.” ifadesi, sağlık hizmetini kolay ve arzu edilir bir sonuç üzerinden pazarlamaktadır.

-Ticari görünüm: Sağlık hizmeti kampanya, fırsat, kontenjan veya satış diliyle mi sunulmaktadır?

“Son beş kontenjan”, “bu aya özel fırsat”, “DM’den fiyat alın” veya “randevunuzu hemen oluşturun” gibi ifadeler, sağlık hizmetine ticari ürün görünümü kazandırabilir.

-Yönlendirme: Verilen bilgi, kişiyi genel olarak hekime başvurmaya mı; yoksa doğrudan paylaşımı yapan hekime veya kliniğe mi yönlendiriyor?

“Bu belirtiler varsa bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.” ifadesiyle;

“Bu belirtiler sizde de varsa doğru tedavi için kliniğimizden randevu alın.” ifadesi aynı hukuki nitelikte değildir.

-Üstünlük algısı: Hekim, yöntem, cihaz veya sağlık kuruluşu diğerlerinden daha başarılı, güvenli ya da gelişmiş gösteriliyor mu?

“Türkiye’nin en iyi kliniği”, “alanında bir numara”, “en başarılı cerrah” veya “en gelişmiş teknoloji” gibi ifadeler objektif olarak doğrulanması güç üstünlük iddialarıdır.

-Haksız rekabet: Paylaşım, diğer hekimlerin veya sağlık kuruluşlarının yöntemlerini küçümsüyor mu?

“Eski yöntemleri kullanan kliniklerde başarılı sonuç alamazsınız.” şeklindeki bir paylaşım yalnızca reklam yasağı değil, meslektaşlar aleyhine haksız rekabet riski de taşır.

Reklam Kurulunun 2022/2802 sayılı dosyasında kullanılan “sağlık faaliyetlerine ticari görünüm kazandırma ve tıbbi işlemlere talep yaratma” ölçütü, bilgilendirme ile reklam arasındaki temel ayrımı özetlemektedir.

2. Öncesi–Sonrası Görseller Hangi Şartlarla Paylaşılabilir?

12 Kasım 2025 tarihli Yönetmelik uyarınca öncesi–sonrası hasta görsellerinin mutlak biçimde yasak olduğu söylenemez. Ancak bu görsellerin paylaşılabilmesi için Yönetmelikteki teknik ve hukuki şartların tamamının birlikte yerine getirilmesi gerekir.

-Ek-1 formuna uygun açık rıza alınmalıdır.

Hastadan, Yönetmelik ekinde yer alan Görsel İçerik Kaydetme ve İşleme Onam Formu kullanılarak yazılı veya elektronik ortamda açık rıza alınmalıdır.

Genel ameliyat onamında bulunan “Görüntülerim bilimsel amaçla kullanılabilir” şeklindeki standart bir hüküm, sosyal medya tanıtımı için her zaman yeterli değildir. Hastaya hangi fotoğrafın, hangi hesapta, ne amaçla ve ne kadar süreyle paylaşılacağı anlaşılır biçimde açıklanmalıdır.

-Hasta yayımlanacak içeriği önceden görmelidir.

Hastanın yalnızca fotoğraf çekilmesine izin vermesi yeterli değildir. Hasta, sosyal medyada paylaşılacak son görseli veya videoyu önceden görmelidir.

Hasta yüzünün kapatıldığı bir görüntüye rıza vermişse yüzünün açık olduğu başka bir görüntünün yayımlanması rızanın kapsamını aşar.

-Rıza geri çekilebilir olmalıdır.

Hasta, verdiği rızayı sonradan geri çekebilir. Rızanın geri alınması hâlinde içerik gecikmeksizin kaldırılmalıdır. Sözleşmeye “Paylaşım izni süresizdir ve geri alınamaz” hükmü konulması, hastanın geri çekme hakkını ortadan kaldırmaz. Görsel kullanımının devamı için rızanın güncel ve geçerli olması gerekir.

-Görseller aynı ortam ve teknik şartlarda çekilmelidir.

Önce ve sonra görselleri mümkün olduğunca; aynı kamera açısıyla, aynı ışık koşullarında, aynı uzaklıktan, aynı arka plan önünde, aynı duruş ve mimikle çekilmelidir.

İşlem öncesi fotoğrafın loş ışıkta ve yakın çekim, işlem sonrası fotoğrafın profesyonel ışıkta ve farklı açıyla çekilmesi, sonucu olduğundan daha başarılı gösterebilir.

-İşlem ve görüntü tarihleri belirtilmelidir.

İşlemin yapıldığı tarih ile görsellerin çekildiği tarihler açıkça belirtilmelidir. İşlemden hemen sonra çekilen görüntünün iyileşme tamamlanmış gibi sunulması veya farklı zamanlarda çekilmiş görsellerin tarih verilmeden yan yana yerleştirilmesi yanıltıcı olabilir.

-Filtre, rötuş veya teknolojik değişiklik yapılmamalıdır.

Gerçek hastaya veya gerçek tedavi sonucuna ilişkin görsellerde;

cilt pürüzsüzleştirme,

diş rengini değiştirme,

yüz veya vücut inceltme,

saç yoğunluğunu artırma,

ışık ve gölgeyi sonucu avantajlı gösterecek şekilde değiştirme,

yapay zekayla alan doldurma,

perspektif düzeltmesi adı altında anatomik görünümü değiştirme

uygulanmamalıdır. Amaç, estetik açıdan daha etkileyici bir paylaşım hazırlamak değil; gerçek klinik sonucu aynı teknik şartlarda göstermektir.

-Kullanıcı etkileşimleri kapatılmalıdır.

Görsel içerikli paylaşımların yorum, beğeni ve yeniden paylaşım gibi kullanıcı etkileşimlerine kapatılması zorunludur. Paylaşımın altındaki “Mükemmel olmuş”, “Fiyat nedir?”, “Ben de istiyorum” veya “Doktorumuz harikalar yaratıyor” şeklindeki yorumlar, hasta görselini talep yaratıcı bir reklam alanına dönüştürebilir. Kullanılan platform bu etkileşimlerin kapatılmasına izin vermiyorsa paylaşım biçimi yeniden değerlendirilmelidir.

-Görsel sponsorlu yayımlanmamalıdır.

Hasta görselleri sponsorlu olarak yayımlanamaz, ücret karşılığında öne çıkarılamaz ve reklam algoritmalarıyla daha geniş kitlelere ulaştırılamaz. Yeni açılan sağlık kuruluşları için tanınan ilk ay istisnası, hasta görsellerinin sponsorlu kullanılmasına izin veren genel bir istisna değildir.

-Zorunlu uyarı metni bulunmalıdır.

Cerrahi veya girişimsel işlem görsellerinde şu uyarı metnine yer verilmelidir:

“Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.”

Uyarının okunamayacak kadar küçük yazılması veya videoda fark edilemeyecek kadar kısa gösterilmesi, yükümlülüğün gereği gibi yerine getirilmediği iddiasına neden olabilir.

-Hasta mahremiyeti korunmalıdır.

Açık rıza alınmış olsa bile hastanın adı, yüzü, sesi, dövmesi, dosya numarası, hastane bilekliği, ekran üzerindeki tıbbi bilgiler veya kimliğinin anlaşılmasını sağlayan diğer unsurlar ayrıca değerlendirilmelidir. Hasta görseli paylaşmaya izin vermiyorsa tedavi, ücret veya hizmet kalitesi bakımından farklı muameleye tabi tutulamaz. Görsel paylaşım izni karşılığında indirim, ödeme, hediye veya başka bir menfaat de verilemez.

Açık rıza neden tek başına yeterli değildir?

Açık rıza, esas olarak kişisel verinin ve sağlık verisinin işlenmesine ilişkin hukuki zemini ilgilendirir. Reklam ve tanıtım yasakları ise kamu düzenine ilişkin ayrı sınırlamalardır. Hasta:

“Fotoğrafımı istediğiniz şekilde paylaşabilirsiniz.” demiş olsa bile bu rıza;

filtreli tedavi sonucunu,

sponsorlu hasta görselini,

ameliyat anı videosunu,

“garantili sonuç” ifadesini,

hasta teşekkür mesajı üzerinden reklamı,

kampanya veya indirim duyurusunu

hukuka uygun hâle getirmez. Dolayısıyla açık rıza gereklidir; ancak tek başına yeterli değildir.

Reklam Kurulunun 2025/1640 ve 2025/869 sayılı dosyaları, eski mevzuat dönemindeki öncesi–sonrası ve girişim görüntülerine ilişkin yaklaşımı göstermektedir. Yeni Yönetmelik sonrasında öncesi–sonrası görseller şartlı olarak mümkün hâle gelmiş olsa da müdahale anı görüntüleri ile eksik şart taşıyan görseller bakımından risk devam etmektedir.

Görsel Paylaşım Kontrolü

Ek-1 formuna uygun açık rıza var mı?

Hayırsa görsel paylaşılmamalıdır; KVKK ve tanıtım mevzuatı ihlali doğabilir.

Hasta yayımlanacak görseli önceden gördü mü?

Görmediyse rızanın somut içeriği kapsamadığı ileri sürülebilir.

Aynı ortam ve teknik şartlar sağlandı mı?

Sağlanmadıysa yanıltıcı karşılaştırma riski doğar.

İşlem ve görüntü tarihleri belirtildi mi?

Belirtilmediyse Yönetmelikteki şeffaflık şartı eksik kalır.

Filtre veya rötuş yapıldı mı?

Yapıldıysa teknolojik değişiklik yasağı ihlal edilir.

Yorum, beğeni ve yeniden paylaşım kapalı mı?

Açık olması görsel paylaşım şartlarına aykırılık oluşturur.

Zorunlu uyarı metni var mı?

Yoksa cerrahi veya girişimsel görsel eksik bilgiyle yayımlanmış olur.

Paylaşım sponsorlu mu?

Sponsorluysa görsel içeriklere ilişkin özel yasak gündeme gelir.

Görsel müdahale anını içeriyor mu?

İçeriyorsa hastanın rızası bulunsa........

© Hukuki Haber