2026 itibarıyla Türk Medeni Kanunu’nun saklı pay oranlarını düzenleyen 506. maddesi hâlâ yürürlükte ve altsoy için yasal miras payının yarısını (1/2) güvence altına alıyor. Ancak son yıllarda büromuza gelen miras uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı artık klasik tapu veya banka hesabı devirlerinden değil, hayat sigortası poliçeleri ve bireysel emeklilik sistemi (BES) birikimlerinden doğuyor. Bireysel emekliliğe katılım Türkiye’de son on yılda milyonlarca kişiye ulaştı ve bu birikimler artık mirasçılar arasında ciddi bir hesaplaşma konusu hâline geldi.

Sorun şu: miras bırakan, tasarrufunun bir kısmını doğrudan tapuda veya banka hesabında değil, lehdar tayin ettiği bir sigorta poliçesi veya emeklilik hesabı üzerinden üçüncü bir kişiye bırakırsa, bu tutar saklı pay hesabına dahil edilir mi? Mirasçının payı bu yolla fiilen azaltılabilir mi, yoksa kanun buna açıkça engel mi oluyor? Bu sorunun cevabı, hayat sigortası ve BES için birbirinden farklı ve tartışmalı bir çerçevede şekilleniyor.

Saklı Pay ve Tenkis Davasının Temel Mantığı

Saklı pay, miras bırakanın vasiyetname ile yaptığı düzenlemeler dahil ölüme bağlı tasarruflarla veya sağlararası bağışlarla dahi ortadan kaldıramayacağı asgari miras payıdır. TMK m.506’ya göre altsoy yasal payının yarısına, ana-babanın her biri yasal payının dörtte birine, sağ kalan eş ise duruma göre yasal payının tamamına veya dörtte üçüne saklı pay olarak sahiptir. Bu pay ihlal edildiğinde mirasçının başvurduğu yol tenkis davasıdır (TMK m.560 vd.).

Somut bir örnek üzerinden gidelim: Ankara’da yaşayan bir baba, vefatından kısa süre önce elindeki tek gayrimenkulü ikinci eşine devretmiş olsun. İlk evliliğinden olan çocukları, bu devrin saklı paylarını ihlal ettiğini düşünüyorsa açacakları dava, devri iptal ettirmek değil, payı yasal sınıra “tenkis” ettirmektir. Tenkis davasında hesaba katılan yalnızca tapu ve banka hesapları değil, miras bırakanın hayatı boyunca yaptığı tüm karşılıksız kazandırmalardır, ve tam da burada hayat sigortası ile BES devreye giriyor.

Hayat sigortası ve BES belgeleri, tenkis hesabında dikkatle incelenmesi gereken dökümlerdir

Hayat Sigortası Tazminatı Tenkise Tabi midir?

Hayat sigortası konusunda kanun açık: TMK m.567, miras bırakanın kendi ölümü için üçüncü kişi lehine yaptırdığı hayat sigortasında, sigorta alacağının ölüm anındaki satın alma (rizikonun gerçekleştiği tarihteki teknik/matematik karşılık) değerinin tenkise tabi olduğunu açıkça düzenliyor. Yani mirasçı, sigorta şirketinin lehdara ödediği tam poliçe bedelini değil, o poliçenin ölüm tarihi itibarıyla aktüeryal olarak hesaplanan değerini tenkis talebine konu edebiliyor.

Pratikte bunun anlamı şudur: İzmir’de bir........

© Hukuki Haber