menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Doğanın saklı hazinesi mantar, zehir olabilir mi?

19 0
04.11.2026

Sonbahar yağmurlarıyla sepeti kapıp ormana koşanlar dikkat! Kulaktan dolma bilgilerle mantar toplamak, sonu karaciğer yetmezliği veya ölümle bitebilecek sessiz bir doğa kumarına dönüşebilir. Öğretim Görevlisi Dr. Ergün Bacak ile zehirli ve şifalı olanı ayırt etmenin inceliklerini konuştuk.

Yağmurlarla bereketlenen sonbaharda kentte yaşayanlar olarak ormana kaçmak; doğanın ritmini hissetmek, toprağa değmek, biraz da yavaşlamak, şifalı bir ritüel ve aidiyet kurmak demek. Şu günlerde ise bu orman gezilerinin iştah kabartan bir nedeni var: Mantar toplamak. Orman tabanını kaplayan yaprakların kokusu, nemli toprak ve çalıların arasından ilk mantarı bulduğunuz an hissedilen o “çocuksu hazine bulma heyecanı” paha biçilemez.

Ancak doğanın bu cömert sofrasına adım atarken unutmamamız gereken hayati bir kural var: Ormanda adımlarımızı meraka değil, bilimin ışığına emanet etmek gerekiyor.

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ormancılık Meslek Yüksekokulu Avcılık ve Yaban Hayatı Program Başkanı Öğretim Görevlisi Dr. Ergün Bacak ile zehirli olanla şifalı olanı ayırt etmenin inceliklerini, ormanın ekolojisini ve halk sağlığını tehdit eden o görünmez tehlikeleri konuştuk.

Dr. Ergün Bacak; bu yıl iklimin mantar toplamak için çok uygun olduğunu belirtiyor ancak mantar toplayıcılığının Türkiye’de kontrolsüz şekilde, neredeyse ‘Rus ruleti’ gibi icra edildiğine dikkat çekiyor. Dr. Bacak, özellikle kulaktan dolma bilgilere karşı halk sağlığını koruma adına kritik uyarılarda bulunuyor ve “Her şeyden önce hayatta kalmayı öğrenmelisiniz. En iyi mantarcı, canlı mantarcıdır” diyor.

“Fenomenler risk oluşturuyor”

“Bizim köylü bunu yiyordu, dedem de toplardı” diyerek tüketilen mantarların ciddi hayati risk taşıdığı konusunda uyaran Bacak, “Köylü çoğunlukla doğruyu bilse de her zaman hatasız değildir. Dahası, son dönemde türeyen sosyal medya fenomenlerinin mantar eğitimi vermesi, yakında toplu zehirlenmelere davetiye çıkarabilecek kadar büyük bir toplumsal risk barındırıyor” şeklinde konuşuyor.

“Uzun vadede zehirleyen mantarlar var”

Tüketilen mantar türünden yüzde 100 emin olunması gerektiğini söyleyen Dr. Ergün Bacak, zehirlenmelerin sadece ilk günlerdeki acil müdahalelerle sınırlı kalmadığını; uzun vadede böbrek ve karaciğer yetmezliğinden yaşanan ölümlerin de mantarla ilişkisinin çoğunlukla fark edilmediğini belirtiyor. Dr. Bacak, çok lezzetli ve farklı aromalara sahip mantarların tek başına bir gıda olarak tüketilebildiğini, ancak fark etmeden uzun vadede zehirleyen mantarların da tüketildiğini ve bu mantarların zehirlediğinin altını çiziyor. Bacak, şöyle konuşuyor:

“Birkaç günde hayatını kaybedenleri haberlerde görebiliyoruz ama uzun vadede böbrek yetmezliği ya da karaciğer yetmezliğinden ölenleri duyamıyoruz. Çünkü onlar da mantardan zehirlendiklerini bilmiyor.”

“Pazarda satılan mantarlar denetlenmeli”

Ergün Bacak, ayrıca pazarlarda satılan mantarların mutlaka denetlenmesini öneriyor: “Köylü her zaman doğru mantarı yemeyebilir. Çoğunlukla doğru mantarı yiyor ama her zaman doğru mantarı yemiyor. O mantar pazarlarının sadece zabıta tarafından değil, ziraat mühendisleri, gıda mühendisleri, mantar uzmanları ve mikologlar tarafından denetleniyor olmalı."

Köygöçüren, ormanın en tehlikeli mantarı

Ergün Hoca’ya göre mantar avcılarının ilk öğrenmesi gereken tür, lezzetli olanlar değil; yaşamı tehdit edenler. Türkiye’deki mantar kaynaklı ölümlerin başlıca sorumlusu olan Köygöçüren (Evcikkıran), tam da böyle sinsi bir tür.

Zeytuni yeşilimsi şapkası, narin ve ince gövdesiyle son derece aldatıcı duran bu mantardan sadece 70 gram yemek, 70 kiloluk bir insanı öldürmeye yetiyor. Belirtilerinin 6 -12 saat arasında, yani sindirimi tamamlanıp toksin dolaşım sistemiyle karaciğere geçmesinden sonra ortaya çıktığını belirten Bacak, sahte bir iyileşme evresinin ardından karaciğer yıkımına yol açan bu türün doğada mutlaka tanınması gerektiğini vurguluyor.

Köygöçüren Mantarı’nı herkes tanısın........

© HTHayat