"Okumadan düşünüyorsan tehlikeli, düşünmeden okuyorsan faydasızdır."

Kitap Eleştirmeni Behçet Dargın ile eleştirel okumalar ve dünya edebiyatı üzerine konuştuk.

SAYIN DARGIN; EĞİTİMCİ, KİTAP ELEŞTİRMENİ VE BİR YAZAR OLARAK SİZCE ELEŞTİREL OKUMA NEDEN ÖNEMLİDİR?

Eleştirel okuma, bir metni anlamanın yanında; yazarın amacını, kullandığı dili, sunduğu kanıtları sorgulayarak okumaktır. Eleştirel okumanın önemini maddeler halinde günümüz şartları ışığında değerlendireceğim.

Eleştirel okumanın önemi; okurun metinleri ayrıntılı bir şekilde anlamasını sağlamanın yanında yüzeysel okumanın önüne geçer. Bu aynı zamanda eleştirel düşünmeyi doğurur. "eleştirel okuma" ve "düşünme" bir bütünü tamamlayan iki faktördür. Burada Konfüçyüs’un meşhur sözünü hatırlamakta fayda var: “Okumadan düşünüyorsan tehlikeli, düşünmeden okuyorsan faydasızdır.”

Bilgiye sorgulayıcı yaklaşmayı öğretir; özellikle internet çağında doğru ve yanlış arasındaki sınırların silikleştiği bu dönemde; yanlış veya yanıltıcı bilgiyi ayırt etmeyi kolaylaştırır.Yuval Noah Harari, "21. Yüzyıl İçin 21 Ders" kitabında günümüzde neyi bilmek gerektiği konusunda net olmayı, güç sahibi olmak olarak tanımlar ve şöyle der: “Yerli yersiz bilgi yağmuruna tutulan bir dünyada net olmak güç demektir.”

Analiz, yorumlama ve çıkarım yapma becerilerini geliştirir. Sosyal medya platformlarında kitap özetlerinin, maddeler halinde doğru yanlış demeden hazır reçetelerin havada uçuşması bir metni baştan sona okumayı, anlamaya çalışmayı külfet haline getirmiştir. Bu noktada eleştirel okumanın önemi artıyor.

Öğrencilerin farklı görüşleri değerlendirerek kendi düşüncelerini oluşturmasına katkı sağlar. Kendi görüşünü oluşturmak bir şeyi sıfırdan yaratmak değil, okuduklarımızdan, gördüklerimizden, izlediklerimizden var olan parçalardan uygun olanları bir araya getirip kendimize özgü düşünceler ortaya koymaktır. “Parçaları bir araya getirme”

Akademik başarıyı destekler çünkü birçok derste metin anlama ve yorumlama temel beceridir. Burada; bir profesörün bana aktardıklarını olduğu gibi söylemek istiyorum. Bir araya geldiğimizde hep kitaplardan, okumaktan bahsederiz. Akademiye geçmemi istedi, ısrarının nedeni sorunca yüksek lisan yapan öğrencilerde kitap okumanın çok azaldığı, kitap okuyan öğrencileri mumla aradıklarını söyledi.

DÜNYA EDEBİYATINI NEDEN OKUMALIYIZ, DÜNYA EDEBİYATI SİZİN İÇİN ÖNEMİ NEREDEN GELİYOR?

Dünya edebiyatını okumak “kültürlü ya da havalı görünmek” için yapılacak bir şey değil. Doğrudan düşünme biçimini değiştirme, yeryüzündeki diğer milletlerle, ülkelerle duygusal ve düşünsel bağ kurma ve uluslararası entelektüel atmosferi anlama ile yakından ilgili bir şey. Dünya edebiyatı tek bir millete, ülkeye veya topluluğa ait değildir. Yeryüzündeki –gelmiş,geçmiş ve gelecek-tüm milletler, topluluklara ve ülkelere aittir. Doğu, Batı, Kuzey ve Güney demeden tüm insanların edebiyatıdır. Adı üstünde “Dünya ya da Uluslararası Edebiyat” her kes bu edebiyata kültürüyle, geleneğiyle, edebiyatıyla, sanatıyla, bilimiyle katkıda bulunur, onu zenginleştirir. Farklı eserin çeşitli dillere çevrilmesi, insanların farklı dillerden okumalar yapması edebiyatı, sanatı, kültürü belli sınırlara hapsolmaktan kurtarıyor, onu tüm insanların ortak paydası haline getiriyor.

Bu renkliliğin, çeşitliliğin önemli katkısı, bakış açıları genişletmesidir. Farklı coğrafyalardan yazarlar, dünyanın tek bir “doğru”dan ibaret olmadığını gösterir. Yüzyıllık Yalnızlık sana Latin Amerika’nın tarihini ve gerçeklik algısını büyülü bir dille anlatırken, 1984 güç, gözetim ve özgürlük üzerine evrensel bir uyarı sunar. Böylece kendi yaşadığın........

© HalkTV