Her insanın bir dünya görüşü vardır. Ben herhangi bir dünya görüşüne sahip değilim, diyenler bile aslında bu vesileyle bir görüşü benimsediklerini itiraf etmiş oluyorlar. Dünya dediğimiz yer, insanın varlıkla ilişkiye girdiği yere tekabül etmektedir. Haliyle dünya görüşümüz; bizim, varlık içinde nasıl davranmamız gerektiği sorusuna cevap vererek, varlığa dair idrak biçimimizi şekillendirir. Bizleri, hayatın ve varlığın anlamıyla buluşturur. Dünya görüşü insanın, düşünce ve inanç dünyasını inşa ettiği gibi aynı zamanda onun davranış dünyasını da inşa etmektedir.

Dikkat edecek olursak, her medeniyetin arka planında, mutlaka bir dünya görüşünün yattığını rahatlıkla görebiliriz. Çünkü medeniyet dediğimiz şey; herhangi bir dünya görüşünün, zaman ve mekân boyutunda tezahür edip şekle bürünmesiyle oluşur. Nihayetinde insan davranışlarına yön veren saik bu anlamda dünya görüşü olagelmiştir.

İslam inancının şekillendirdiği dünya görüşüne göre; cansızlardan, bitki ve hayvanlara kadar her varlığın bir anlamı ve değeri vardır. Maddi alemde yer alan her bir nesne, metafizik bir referansa yani yüce ve aşkın olan “yaratıcıya” bağlıdır. Sonuçta, alemdeki bütün yaratıcı enerjinin, güzelliğin, düzenin, sanat ve zanaatın nihai kaynağı Allah’tır. Bu durumda varlık aleminin bir parçası olan insan, varlıkla olan ilişkisini düzenlerken, tüm varlığın ve hesap gününün sahibi olan Allah’ı referans almak durumundadır.

İnsan, varlık aleminin efendisi değil aksine o da diğer varlıklar gibi aleminin bir parçasıdır ve parça tek başına bütüne anlam yükleyemez. İnsanın statüsü tıpkı diğer varlıklarda olduğu gibi yaratıcı tarafından belirlenmiş ve yaratılış amacına uygun ilahi tekliflerle (emir ve yasaklarla) mükellef kılınmıştır. İnsan denen varlık, her ne kadar varlık hiyerarşisinin en üst mertebesinde yer alıyor olsa da yaratılış amacının dışına çıktığında veya sorumluluğunun gereğini yerine getirmediğinde, mahşer gününde hesaba çekileceğine dair inanç, İslam akidesinde önemli bir yer tutar.

Kur’an-ı Kerim’deki ayetler, bir yandan kozmik fiziki düzene işaret ederken, diğer yandan kişinin varlıkla olan ilişkisini belirleyen ahlaki ilkelere atıfta bulunur. Nitekim Müslümanların dünya görüşüne göre; evrenin düzenine hâkim olan ilke........

© Haksöz