Londra yakınlarındaki Farnborough Havalimanı, 20-24 Temmuz tarihleri arasında yeniden dünyanın havacılık, savunma ve uzay merkezi olacak. Ben de 20 yıldan fazla süredir takip ettiğim Farnborough International Airshow’da gelişmeleri yerinde izleyeceğim. Ancak bu defa bizi alıştığımızdan farklı bir fuar bekliyor.

Farnborough denildiğinde bugüne kadar akla ilk olarak Boeing ile Airbus arasındaki sipariş yarışı gelirdi. Hangi üreticinin kaç uçak satacağı, hangi havayolunun milyarlarca dolarlık sipariş açıklayacağı ve yeni yolcu uçakları ile onların gökyüzündeki gösterileri konuşulurdu. İş jetleri de bu fuarda kendilerini dünyaya gösterme fırsatı bulurdu.

Elbette bu başlıklar yine gündemde olacak. Dünyanın en büyük iki üreticisi sipariş defterlerini büyütmek, motor üreticileri yeni teknolojilerini tanıtmak, bazı havayolları da gelecek filo planlarını açıklamak isteyecek. Fakat 2026 Farnborough Airshow’un ana gündemini ticari uçak siparişlerinden daha fazla askeri havacılık, insansız sistemler ve küresel güvenlik belirleyecek.

Çünkü dünyadaki savaşlar yalnızca ülkelerin savunma politikalarını değil, havacılık fuarlarının karakterini de değiştirdi.

Sivil Havacılıktan Savunmaya Kayış

Ukrayna’da devam eden savaş, Orta Doğu’daki çatışmalar ve Avrupa’nın Soğuk Savaş sonrasındaki en büyük savunma bütçelerini devreye alması, Farnborough’nun dengesini de değiştirmiş durumda. Fuar yönetimi geçmişte yaklaşık yüzde 60 sivil havacılık, yüzde 40 savunma ağırlığıyla şekillenen yapının artık neredeyse dengelendiğine dikkat çekiyor. Zaten fuarın bu yıl öne çıkardığı üç ana sütun da bu değişimi açık biçimde gösteriyor: Havacılığı geliştirmek, savunma teknolojilerini ileri taşımak ve bu iki alanla giderek daha fazla iç içe geçen uzayda öncü olmak.

Bunlara küresel güvenlik, yapay zekâ, tedarik zinciri, sürdürülebilirlik, finansman ve geleceğin iş gücü gibi başlıklar eşlik ediyor.

Kısacası Farnborough artık sadece uçakların sergilendiği ve satıldığı bir organizasyon değil. Bir sonraki savaşın hangi teknolojilerle yapılacağının, ülkelerin savunma ihtiyaçlarını kimlerden karşılayacağının ve geleceğin hava gücünün nasıl şekilleneceğinin tartışıldığı stratejik bir platforma dönüşüyor.

Yeni Aktör Ucuz ve Akıllı Dronlar

Bu yılın en fazla konuşulacak konusu insansız sistemler olacak. Ukrayna sahasında ortaya çıkan tablo, savaşların yalnızca yüz milyonlarca dolarlık savaş uçakları, hava savunma sistemleri ve seyir füzeleriyle yürütülmediğini gösterdi. Birkaç bin dolarlık dronların bile milyonlarca dolarlık tankları, radarları ve mühimmat depolarını etkisiz hale getirebildiği görüldü.

Dolayısıyla artık mesele yalnızca daha gelişmiş bir insansız hava aracı üretmek değil. Çok sayıda, düşük maliyetli ve kolay üretilebilen sistemleri sahaya sürebilmek önem kazandı.

Farnborough’da yapay zekâ destekli dronlar, sürü sistemleri, otonom görev kabiliyeti, insanlı-insansız müşterek harekât ve karşı-dron teknolojileri öne çıkacak. Türkiye de her yönüyle bu alanda oldukça başarılı ve gelişmiş ürünlere sahip. Ancak Türkiye’nin bu kabiliyetlerini fuara ne ölçüde yansıtabileceği merak konusu.

Mesela Boeing’in geliştirdiği MQ-28 Ghost Bat gibi insansız yardımcı savaş uçakları ile Anduril ve Helsing gibi yeni nesil savunma şirketlerinin çözümleri Farnborough’da daha yakından........

© Habertürk