Dünya enerji güvenliği, çoğu zaman haritalarda küçük gözüken, hatta normal zamanlarda dikkat bile çekmeyen ama etkisi büyük olan bir elin parmaklarını geçmeyen boğazlarla yakından ilgilidir. Küresel enerjinin en dar halkası da bu boğazlardır, ancak kritik önemleri ise beklenmedik olaylar yaşandığında ortaya çıkmaktadır.

Bir yıl önce ABD Devlet Başkanı Trump, Panama Boğazı’nı tartışmaya açmıştı, bugün ise ABD–İsrail’in İran’a savaş ilan etmesi sebebiyle gündemde Hürmüz Boğazı var. Küresel petrol ticaretinin –25’i ve LNG’nin önemli bir bölümü bu dar geçitten akıyor. Hürmüz’de yaşanan her gerginlik de küresel ekonominin nefesini kesmeye aday konumunda. Şimdi o günleri yaşıyoruz. Hürmüz’de gemi trafiği çeşitli sebeplerle yüzde 80 düşmüş durumda.

Son bir haftada tansiyonun hızla yükselerek, tanker trafiğinin durma noktasına gelmesi ve sigorta primlerinin fırlamasıyla dünya petrol fiyatlarının hızla yükselmesine şahit olmaya başladı.

Hürmüz dünyayı ne kadar etkiler?

Hürmüz’de olası bir tam kapanma, yalnızca fiyat artışı değil, küresel enerji arzında gerçek bir kopma anlamına gelir. Çünkü günlük 20–21 milyon varillik petrol akışı kesildiğinde bunu ikame edecek bir boru hattı sistemi yoktur. Kısmi kesintiler bile üretici iki ülkenin, Kuveyt ve Irak’ın depolarını hızla doldurup üretim kısıntısına gitmek zorunda bıraktı. Bu durum diğer ülkelere de kısa sürede sirayet edecektir.

Hürmüz’ün tam anlamıyla kapanması halinde bazı analistlere göre Brent petrol varilinin 150 dolar eşiğine kısa sürede gelebileceğine işaret ediyor. Eğer bölgede krizin uzaması halinde ise 200 dolar bandını geçebileceği tahminleri yapılıyor.

Bu tespitler jeopolitik risk primi üzerinden, fizikî arz kaybının fiyatlanması çerçevesinde yapılmış hesapları yansıtıyor.

Hürmüz’ün kapanması petrol fiyatlarını yukarı çekip küresel bir ekonomik dalgalanmaya sebep olurken Körfez ülkeleri içinde her anlamda risk, sıkıntılı bir süreç anlamına geliyor. Birçok açıdan dış dünyaya bağlı olan Körfez ülkeleri, Hürmüz’ün kapanmasıyla lojistik destekten yoksun olacağı için bu ülkelerde hayat kalitesi düşecektir.

Kerosen ve dizel neden benzini geçti?

Krizin en çarpıcı etkisi ham petrol artışının ötesinde ürün türlerinde yaşanıyor. Uçak yakıtı (Jet A‑1) ve dizel, benzinden çok daha hızlı yükseliyor. Bunun dört temel sebebi var:

Birinci sebebi orta distilat (damıtma/ayrıştırma) kapasitesinin daralması. Pandemi sonrası kapanan rafineriler, Avrupa’daki kapasite düşüşü ve Rusya’ya yönelik saldırılar nedeniyle dizel ve kerosen........

© Habertürk