Japonya'nın kayıp 30 yılı mı bitiyor, yoksa yeni kriz mi başlıyor?
Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) son faiz kararı ilk bakışta sıradan görünüyor. Politika faizi yüzde 1 seviyesinde bırakıldı. Ancak karar metnini ve Başkan Kazuo Ueda'nın mesajlarını dikkatle okuduğunuzda, aslında dünyanın en büyük finansal açmazlarından birinin satır aralarında durduğunu görüyorsunuz.
Yen’i kurtarmak ve enflasyonu dizginlemek için BOJ’un faiz artırması gerekiyor ama artıramıyor.
Hem küresel finansal mimariyi yıkmamak hem de yurtiçinde tahvil piyasasında depreme yol açmamak için bunu yapamıyor.
Bugün Japonya'nın sorunu artık yalnızca enflasyon ya da büyüme değil. Japonya'nın asıl sorunu, dünyanın Japon parasına bağımlı hale gelmesi ve dünyanın taşıdığı Japonya riski.
Bir de elbette dünyanın en borçlu ülkesi ve faizlerde her artış borç verenlere büyük zararlar yazarak sonunda ülkeyi iflasa sürükleyebilir.
Carry Trade'in mimarı şimdi kendi tuzağında
Yaklaşık otuz yıl boyunca Japonya dünyaya neredeyse bedava para verdi.
1990'ların başında emlak ve hisse senedi balonunun patlamasıyla başlayan "kayıp on yıllar", BOJ'u tarihin en agresif parasal genişleme deneyine zorladı.
Sıfır faiz veya negatif. Sınırsız tahvil alımı ve getiri eğrisi kontrolü ve trilyonlarca yenlik likidite.
Amaç ekonomiyi canlandırmaktı. Sonuç ise bambaşka oldu.
Ucuz Yen, küresel finansın yakıtına dönüştü.
Dünyanın en büyük fonları, hedge fonları ve yatırım bankaları Japonya'dan neredeyse sıfır maliyetle borçlanıp bu parayı ABD tahvillerine, gelişmekte olan ülke tahvillerine, teknoloji hisselerine, emtiaya ve kripto paralara taşıdı. Ekonomide buna "carry trade" deniliyor.
Bugün dünya finans sisteminin görünmeyen omurgalarından biri hâlâ Japon Yeni.
Bu yüzden BOJ'un attığı her adım artık yalnızca Tokyo Borsası'nı değil Wall Street'i, Avrupa’dan Asya’ya borsaları ve gelişmekte olan ülkeleri de sarsıyor.
Faiz artırmak artık Japonya'nın iç meselesi değil
BOJ'un önündeki en büyük problem tam burada başlıyor. Faizi sert artırırsa ne olur?
Yıllardır dünyanın dört bir yanına dağılmış trilyonlarca dolarlık carry trade pozisyonu çözülmeye başlar. Fonlar Japonya'ya döner.
ABD tahvilleri........
