Adli vakaların aydınlatılmasında uzun yıllar boyunca parmak izi, kan ve biyolojik sıvı örnekleri, sigara izmariti, silah, yazılı belge ve tanık anlatımları öne çıktı. Bu deliller bugün de önemini koruyor. Ancak suçun işlendiği ortam, insanların yaşam biçimi ve teknolojik araçlarla kurduğu ilişki değiştikçe adli incelemelerin yönü de değişiyor.

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

Artık hemen her şüphelinin üzerinde veya yakınında bir akıllı telefon, bilgisayar, tablet, akıllı saat, navigasyon cihazı, hafıza kartı ya da başka bir dijital materyal bulunuyor. Bu cihazlar yalnızca iletişim aracı değil; kişinin belirli bir zaman dilimindeki hareketlerini, bağlantılarını ve dijital davranışlarını yansıtabilecek kapsamlı veri kaynaklarıdır.

Bu nedenle günümüzde birçok soruşturmanın en keskin delilleri, suç mahallinde bırakılan fiziksel izler kadar dijital cihazların hafızasında da aranıyor.

İnsan Unutur, Dijital Sistem İz Bırakır

Bir akıllı telefon; arama ve mesaj kayıtlarından konum geçmişine, internet hareketlerinden fotoğraf ve video bilgilerine, uygulama kullanımından kablosuz ağ bağlantılarına kadar çok sayıda veri barındırabilir. Akıllı saatler hareket, zaman ve kimi durumlarda sağlık verileri üretirken; bulut hesapları, sosyal medya platformları ve çevrim içi depolama alanları da cihazın dışında kalan ayrı bir dijital iz tabakası oluşturur.

Bir fotoğrafın çekildiği saat, bir cihazın hangi baz istasyonuyla bağlantı kurduğu, belirli bir kablosuz ağa ne zaman erişildiği, bir dosyanın ne zaman oluşturulduğu veya değiştirildiği, olayın zaman çizelgesinin kurulmasına yardımcı olabilir. Şüphelinin beyanı ile cihazdaki zaman, konum ve iletişim verileri karşılaştırıldığında soruşturmanın yönünü değiştirebilecek sonuçlara ulaşılabilir.

Bununla birlikte dijital delil değerlendirilirken önemli bir yanılgıdan kaçınılmalıdır: Bir telefonun şüphelinin üzerinde bulunması, cihazdaki her işlemin mutlaka o kişi tarafından gerçekleştirildiğini tek başına kanıtlamaz. Cihazı kimin kullandığı; kullanıcı hesapları, erişim kayıtları, biyometrik veriler, yazışmalar, konum bilgileri, tanık anlatımları ve diğer maddi delillerle birlikte değerlendirilmelidir.

Adli inceleme, yalnızca cihazdan veri çıkarmak değildir. Asıl mesele; verinin kim tarafından, ne zaman ve hangi koşullarda üretildiğini bilimsel yöntemlerle ortaya koyabilmektir.

Silinen Veriler Gerçekten Kaybolur mu?

Şüpheliler bazen mesajları, fotoğrafları, arama kayıtlarını veya dosyaları silerek dijital izleri ortadan kaldırabileceklerini düşünür. Oysa silme işlemi, her zaman verinin fiziksel olarak yok olması anlamına gelmez. Bazı durumlarda dosyanın kendisi, bazı durumlarda ise dosyaya ait kayıtlar, ön izlemeler, veri tabanı kalıntıları veya senkronizasyon bilgileri cihazda ya da bağlantılı bulut hesaplarında bulunabilir.

Ancak “Silinen her veri mutlaka geri getirilir” biçiminde kesin bir yargı da doğru değildir. Yeni nesil cihazlardaki şifreleme sistemleri, güvenli silme yöntemleri, depolama alanının üzerine yeni veri yazılması, cihazın hasar görmesi veya erişim anahtarlarının bulunamaması veri kurtarmayı güçleştirebilir, hatta imkânsız hâle getirebilir.

Bu nedenle dijital materyale ilk........

© Habererk