menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

İşin güvenliği mi, insanın sağlığı mı?

23 0
10.11.2026

“İş sağlığı ve güvenliği” diyoruz. “İşçi sağlığı ve güvenliği” dediğimizde ise cümlenin içinde insan daha belirgin hâle geliyor. Küçük bir kelime farkı gibi görünüyor. Oysa bu fark, büyük bir soruyu önümüze koyuyor: Neyi korumak istiyoruz? Üretimin kesintisiz sürmesini mi, o üretimi gerçekleştiren insanın sağlığını mı?

Elbette güvenli bir çalışma ortamı üretimi de korur. Fakat bu iki amaç karşı karşıya geldiğinde hangisine öncelik verdiğimiz, yaklaşımımızı açığa çıkarır. Sipariş yetişmeyecek diye tehlikeli işi sürdürüyorsak, çalışan tükenmişken hedefi yükseltiyorsak, sağlık şikâyetini iş kaybı hesabıyla karşılıyorsak kullandığımız kavram ne olursa olsun tercihimiz bellidir.

İnsandan önce işi düşünüyoruz.

Önce bir ayrımı doğru yapalım. Türkiye’de yürürlükteki kanunun adı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’dur. Kanunda “çalışan”, özel kanunlarındaki statülerine bakılmaksızın kamu veya özel sektör işyerlerinde istihdam edilen kişi olarak tanımlanır. Düzenleme, belirtilen istisnalar dışında kamu ve özel sektör çalışanlarını, çırak ve stajyerleri kapsar. Dolayısıyla hukuki çerçeve, yalnızca işçi statüsündekilerle sınırlı değildir.

Bu nedenle “İş sağlığı denildiğinde insan korunmaz” sonucuna varmak doğru olmaz. Kavram, çalışma koşullarının insan sağlığı üzerindeki etkilerini de kapsar. Nitekim Uluslararası Çalışma Örgütünün 155 sayılı Sözleşmesi, işle bağlantılı sağlığı bedensel ve ruhsal boyutlarıyla ele alır; çalışan tanımına kamu çalışanlarını da dâhil eder.

Bununla birlikte, “işçi sağlığı” ifadesinin güçlü bir hatırlatması var: Hastalanan insanı, yaralanan bedeni, geçimini emeğiyle sağlayan kişiyi doğrudan görünür kılıyor. Ben bu hatırlatmayı değerli buluyorum. Bütün istihdam statülerini içine alan bir anlatım için de “çalışanların sağlığı ve güvenliği” ifadesini önemsiyorum.

Ancak tabelayı değiştirmekle insanı merkeze almış olmayız. Bakış açımızı asıl ele veren, kararlarımızdır.

Bir iş kazasının ardından ilk........

© Habererk