Zincirlere vurulmuş gibi yani mecburen zincir marketlere gidiyoruz! 

Fiyatlara bakıyoruz. Fahiş mi fahiş ya da aşırılık ve çirkinlik anlamıyla fuhşiyyât! Çünkü ortada olan şey, tek kelimeyle ahlaka aykırı ve çirkin.

Malum, “fahiş fiyat” meselesi artık sadece ekonomi haberi değil, günlük hayatın tam ortasında bir çıban. 

Peki bu işin bir ayarı veya ayarlanma imkânı yok mu?  Aslında var. 

Hatta yüzyıllar önce atalarımız bu işi bayağı iyi çözmüş: Osmanlı ahîlik (esnaf) sistemi.

Osmanlı’da bir müşteri dükkâna giriyor, alışveriş yapmak istiyor. Ahî esnafı “Ben siftah ettim, yan dükkâna git.” diyor. Meşhur rivayeti hatırlayalım:

“Adamın birisi bir şey almak üzere Mısır Çarşısı’na girer. İlk dükkâna müracaat eder. Ve aradığını oradan almak ister. Dükkancı ‘Ben siftah ettim, yanımdakine git’ der. Yanındaki dükkâna gider. Ondan da aynı cevaba maruz kalır. Bir hayli dükkân dolaştıktan sonra siftah etmemiş birisini bularak ondan alır.”

Bugünkü kafayla “yok canım, olmaz böyle şey” modunda inanılması zor ve kulağa biraz “fazla iyi niyetli” gelebilir. Ancak bu, çatışmaya dayalı rekabete yer olmayan, işbirliği ve dayanışmaya dayalı bir yarışın hâkim olduğu; “ben daha çok kazanayım” değil “hepimiz kazanalım” anlayışı…

Bugünkü anlayış nasıl mı? 

Tam tersi: Fırsatçılık üstüne fırsatçılık yapmak suretiyle fiyat artışına gitmek moda olmuş! 

Hal böyle olunca, yeniden şu soruyu sormadan edemeyiz: Herkes biraz kazansa mı daha iyi, yoksa fahiş fiyatlarla sadece birkaç kişi çok kazanıp hem üreticiler hem de tüketiciler zarar görse mi daha iyi?

Dönelim ahîlikteki sisteme…

Ahîlikte iş sadece ahînin vicdanına da bırakılmıyor. 

Bir de “muhtesib” bulunuyor; yani bugünün denetçisi. İlham kaynağı, Hazreti Peygamber tarafından tayin edilen ilk (Medine) muhtesibi Hazreti Ömer gibi mesela.

Esas amaçları........

© Haber7