Hayvanlar Gibi Yiyenler de Var

YEMEK KÜLTÜRÜMÜZÜ DE İSLÂMLAŞTIRMALIYIZ

Canlılar için yemek-içmek ömür boyu devam edecek hayatî bir zarurettir. Hayvanlar Allah’ın kendilerine verdiği yetenekleri kullanarak özgün biçimde hayvanca yerler. Allah’ı ve onun yasalarını tanımayan kâfir insanlar da hayvanlar gibi yerler-içerler. Oysaki Rabbimiz tarafından insan hayatını kuşatıcı bir yasam düzeni kılınmış olan İslâm Dîni, yüklediği özel görevlerle yemek-içmek kültürümüzü insanileştirmiş ve de İslâmlaştırarak ibâdetleştirmiştir. Bu yazımızda biz müminlere yüklenen vazifeleri özetlemeye çalışacağız.

HALÂL KILINAN MADDELERDEN TOPLUMA ZARAR VERMEDEN

A- Yaratıcımızın egemenliğini kabul eden müminler olarak üstlenmemiz gereken ilk görev yiyeceklerimiz ve içeceklerimizi, O’nun helal kıldığı maddelerden seçmek ve meşrulaştırdığı yollardan kazanmaktır.

Hayatî bir tehlike içine düşülmedikçe mümin, domuz eti ve ölü hayvanların etleri yanı sıra Allah’ın adı anılarak kesilmeyen hayvanların etlerini yemeyecek, alkollü içkileri de içmeyecektir. Helâl kılınan maddeleri de içki-kumar-fuhus işletmeciliği, faiz, rüşvet, karaborsa ve emeği sömürü gibi haram kılınan yollara girmeksizin edinecektir. (1)

YEDİKLERİMİZ ÜZERİNDE DÜŞÜNMEK

B- Müminler olarak bir ana görevimiz de yenilip içilecek maddeler üzerinde düşünmektir. Daha acık bir anlatımla bu maddelerin yaratılması için güneşin, rüzgârların, bulutların, yağmurların nasıl/faâliyet gösterdiklerini, toprağın nasıl binbir cesit üretim merkezi haline dönüştürüldüğünü tefekkür etmektir. Bu tefekkür Rabbimizin insana yönelik özel emridir. O, Abese sûresinde söyle buyurur:

“İnsan yiyeceklerine bir baksın. Sizin için ve hayvanlarınızın beslenmesi için suyu nasıl bolca indirmekteyiz. Sonra da toprağı nasıl parça parça yarmaktayız. Böylece de orada tahıllar, üzüm bağlan, yoncalar, zeytin ağaçlan, hurmalıklar, ağaçlarla dolu bahçeler, meyveler, otlar, hurmalar, sık bahçeler ve otlar yetiştirmekteyiz.” (2)

C- Nice tabîat varlıkları hizmete sokularak yaratılan nimetler yenilir içilirken bir temel vazifemiz de bilinçli bir kulluk tevazuu göstermektir.

a- Bunun için yaşadığı dönemin şartlan içinde yaslanmaksızın yer sofrasında yemek yiyen Sevgili Peygamberimizin amacı izlenerek zaruret olmaksızın ayakta yememelidir. Tercihen oturarak veya sandalyelerimize gerilerek dayanmaksızın, ayak ayaküstüne atmaksızın, alkollü içkileri içmeksizin ve harama benzerliği şüphesiz olan sigara gibi zararlı maddeleri kullanmaksızın yenilmelidir.

Yemek sofrasında sigara içmek hiç şüphesiz zarar verici bir çirkinliktir.

Kur’ânımızın işaret buyurduğu gibi yemeğimizi yalnızca veya beraberce yiyebilirsek de Peygamberimiz beraberce yediği ve bir arada yememizi öğütlediği için birlikte yemeyi tercih etmeliyiz. (3)

b-Yemeğe başlanırken gerekiyorsa eller yıkanmalıdır. Ayrıca mutlaka “besmele çekilmeli, sağ elle ve önümüzden” yemelidir.

Gerekli bütün görgü kurallarını sahâbilerine ve onların şahsında bizlere öğreten Peygamberimiz böyle yapılmasını emir buyurmuştur.

O, yemeğe baslarken besmeleyi unutursak hatırladığımız zaman “öncesi ve sonrası için Bismillah” dememizi de tenbihlemistir. 4)

-Rabbimîz sanım yüceltsin- O, Seytân’ın sol elle yediği ve içtiğini (5) belirterek özellikle sağ elle yememize özen göstermiştir. Sol eliyle yemek yiyen kadın sahâbiyi, eline dokunarak şöylece îkaz etmiştir:

– Allah sana sağ el verdi. Sol elinle yeme. (6)

Onun şefkatli uyarısına rağmen onur meselesi yaparak sol elle yemekte ısrar gösteren kişi ise sağ elini kullanamaz olmustur. (7)

c- Besmele çekerek sağ elle önümüzden fakat gereğince yemeli, aşırılığa düsülmemelidir. İhtiyaç ölçüsünde yenilmesi yalnızca sağlığın değil manevî gelişimin de gereğidir. Bütün ruhsal disiplinlerin az konuşmak ve az uymak gibi gerekli buldukları az yemeyi dinimiz Peygamberimizin diliyle kurallaştırmıştır. -Allah bağlılarını artırsın- O, bir hadislerinde söyle buyurur:

–Hiçbir kişi midesinden daha tehlikeli bir kap doldurmamıştır. Oysa insana kendisini yaşatacak birkaç lokma yeter. Eğer çok yiyecekse hiç değilse midesinin üçte birini yemeğe, üçte birini içeceğe ve üçte birini de nefesine ayırmalıdır. (8)

Bardaklara solumaksızın içmeli ve yemeklere üflemeksizin yeterince yemeli ama tabaklarda yemek bırakılarak israfa sebebiyet verilmemelidir.

Peygamberimiz “İsraf etmeksizin ve büyüklük duygularına kapılmaksızın yiyiniz …” buyurarak bizleri uyarmıştır. (9) Çünkü israf Rabbimizin buyruğuyla haramdır.

Pek çok varlığın katkılarıyla önümüze getirilen nimetlerin atılması, hiç şüphesiz o nimetleri veren Rabbimize saygısızlıktır. Bu arada sofraya getirilen yemek hiçbir şekilde küçümsenmemeli, Peygamberimizin yaptığı gibi yapılarak beğenilirse yemeli, hoşlanılmazsa yememelidir. (1O)

d- Hayatın gereksinimlerinden olmakla birlikte, kulluğumuzun zuhur alanlarından başlıcası olduğu için yemek içme, açıklanan görevler yapılarak ibâdete dönüştürülmelidir.

ALKOL ALARAK YEMEK AKLA VE İSLAM’A KARŞI EDEPSİZLİKTİR

Mucizevî olan gıdalarımız Allah’a isyana vesîle kılınmamalıdır. Bunun için de yemekle birlikte asla alkollü içkiler içmemeli, masamızda içilmesine de rıza gösterilmemelidir. Çünkü biricik hayat önderimiz Peygamberimiz söyle emir buyururlar:

–Allah’a ve âhiret gününe iman eden kimse içki içilen yemek masasına oturmasın. (13)

Bütün manevî pisliklerin kaynağı olan Alkol almayı resmileştiren manen özürlü kişilerle iradeleri dışında aynı masayı paylaşma konumunda kalan müminler alkolperestlere kendilerine kerhen tahammül edildiği izlenimini vermelidirler.

Bu arada zikredelim; İçki üretilen, satılan ve servis edilen yerler cezalandırılması gereken lanetli yerlerdir. Banklar ve modern kerhaneler ve kadın satılan yerler de öyledir.

D- İslâmî yemek kültürünün yapılmasını gerektirdiği bir kutsal görevimiz de yemeğin akabinde Allah’a hamdetmektir.

Hususîyle yağlı yemeklerden sonra ellerimizi ve ağzımızı yıkamaktır.

Sevgili Peygamberimiz yemeğin bitiminde değişik şekillerde hamd etmiştir. Bir defasında da şöylece duâ edilmesini örneklendirmiştir:

–Bizleri yediren, içiren ve Müslümanlardan kılan Allah’a hamdolsun.(11)

Rabbimizin biz kullan için yarattığı gıda ve deva vasıflı maddeleri sağlık içinde yemek; özlerini sindirirken posalarını rahatlıkla çıkarabilmek hiç şüphesiz hamdetmeyi gerektirir bir bahtiyarlıktır.

Peygamberimizin müjdeleyici bir hadislerine göre yemeğe-içmeğe kulluk şuûru için de Bismillahirrahmanirrahîm denilerek başlanılması ve Allah’a hamd edilerek bitirilmesi günahlanmızın bağışlanma sebeblerindendir.(12)

YEDİKLERİMİZDEN YEDİRMEK

Özetlenen görevlerimizle genel nitelikli hamd yapılırken özel şükür görevimiz de unutulmamalıdır. Bir diğer ifadeyle yediklerimiz-içtiklerimizden yedirip içirerek sükretmeliyiz. Bu tür şükür gerektiği içindir ki Peygamberimiz fakirlere öncelik verecek şekilde yedirip içirmeyi Allah katındaki amellerin en hayırlılarından biri olarak nitelemiş ve sağlayacağı Cennet mükâfatını şöylece ögütleyip müjdelemiştir:

– Ey insanlar! Aranızda selâmlaşmayı/barışı yayın. Akrabanızla ilişkilerinizi sürdürün. İnsanlar uykuda iken kalkıp Rabbinize ibâdet edin. Bir de yemek yedirin ki güvenlik içinde Cennet’e giresiniz. (13)

Peygamberimiz’in öğütleri çizgisinde özellikle imanlı-bilgili ve ahlâklı kişilere yedirmeli, (14) vaki olan ziyafet davetlerine de katılmalıdır. Zira Peygamberimiz, açıkça günah islenmeyecek davetlere mazeretsiz katılmamayı Allah’a karsı gelmek olarak açıklamıstır. (15) Bir de açken yemeğe buyur edildiğimizde tokum dememeli, Peygamberimiz’in ifadesiyle açlıkla yalanı bir araya getirmemeliyiz. (16)

Bütün hünerleri alkol almak, sol elle yemek yemek, amaçlı bakışlarla izlemek-izlenmek olan iman ve estetik özürlüsü domuz severlerin soysuzluk histerilerini açığa vurduktan ve yol göstericiliğine kalktıklan toplumumuzda, yemek kültürümüzü de İslâmlaştırarak yüceliğimizi korumalı ve yaşatmalıyız. Böylece Yaratanımıza kulluğumuzu sürdürerek Ebedî hayatımızı mutlu etmeliyiz.

© Haber Vakti