Bu hafta, güzellik ölçütlerinin özellikle kadınlar üzerinde bir yönlendirme ve denetim aracı olarak kullanılması üzerine yazmayı planlamıştım. Ancak bir kişi ya da nesneyi “güzel” olarak nitelemenin evrimsel bir altyapısı olduğundan söz etmeden bu konuyu ele almak eksik kalırdı. Güzellik anlayışımızı biçimlendirenin büyük ölçüde toplumsal kabuller olduğu doğru olsa da, en temelinde evrimsel süreçlerle şekillenmiş bir değerlendirme mekanizmasının yer aldığı da göz ardı edilmemelidir.

Neyi estetik, neyi güzel buluruz? Bunu şekillendiren en temel mekanizma evrimsel cinsel seçilim. Beynimizdeki primat, gördüğü her karşı cins bireyin üremeye uygun olup olmadığını çok kısa bir süre içinde değerlendirecek ölçütlerle donanmıştır.

Simetri

Tahmin edebileceğiniz gibi, bu ölçütlerin en başında simetri gelir. İnsanlar, yüzde ve vücutta yüksek oranda simetriyi çekici bulma eğilimindedir; çünkü simetri, gelişimsel kararlılığın ve sağlığın bir göstergesi olarak algılanır. Simetri, bireyin genetik kalitesinin yüksek olması, patojenlere ve çevresel streslere karşı dirençli olması ve gelişim sürecinde asimetriye yol açabilecek zorlukları başarıyla aşabilmiş olmasının işaretleridir.

[Simetrinin sağlık ve güzellik işareti olması, yalnızca insanlarla sınırlı değildir. İki boynuzu simetrik bir koyunu, boynuzları farklı gelişmiş bir koyuna oranla daha sağlıklı görürüz; biçimsiz bir elmadansa simetrik, yuvarlak bir elma daha güzel gelir (tabii tarımda bu kadar hormon kullanılmadığı zamanlarda).]

Kadınlarda 0.7’ye yakın bir bel-kalça oranı, gençlik ve doğurganlık göstergeleri olarak algılanır. Bu gösterge, hem hormonal denge (östrojen) hem de doğum kanalı yapısı hakkında ipuçları verir. Dolgun göğüsler, kadının doğacak yavrularını besleyebileceğine dair bir işaret olarak yorumlanır. Berrak bir cilt, sağlıklı bir bağışıklık sistemi ve parazit/yük yokluğunun göstergesidir.

Erkeklerde ise omuz-kalça oranı önemlidir; geniş omuzlar bir üstünlük olarak değerlendirilir. Belirgin bir çene hattı, orantılı uzuvlar ve genel fiziksel form da bu ölçütler arasındadır. Bu özellikler genellikle yüksek testosteron düzeyine sahip erkek bireylerde görülür ve fiziksel güç, avcılık-toplayıcılık becerisi ile kaynak sağlama veya savunma yetenekleriyle ilişkilidir. Bunlara ek olarak, erkek bireylerde güler yüzlü olma bir çekicilik unsurudur; güler yüzlü olmak, erkeğin yüksek testosterona sahip olsa bile yumuşak, iyi bir kişiliğe sahip olduğunun, doğacak çocuklara bakım ve koruma sağlayacağının bir ipucu olarak........

© Gazete Pencere