Herhangi bir operasyon askerî bakımdan ne kadar güçlü olursa olsun, arkasındaki stratejik hesaplama eksikse sonuçlar beklenenden çok daha karmaşık olabilir. Birçok stratejist ve güvenlik uzmanı, Trump ve Netanyahu’nun İran’a karşı başlattığı savaşta tam olarak bunun yaşandığını savunuyor. Planları askeri güce dayanıyordu, ancak Ortadoğu gerçekliği çoğu zaman askerî planların ötesindedir.

İnsan öldürmekten keyif aldıkları açıkça belli olan bu kişilerin göz ardı ettiği veya yanlış değerlendirdiği birkaç kritik unsur kısa sürede ortaya çıktı. Bunların başında İran rejiminin hızla çökeceği beklentisi geliyordu. Operasyonun temel varsayımlarından biri, İran’ın üst düzey liderliğine yapılan saldırıların devlet yapısını zayıflatacağı ya da rejimi devireceğiydi. İran’ın dini liderine ve birçok üst düzey yetkiliye yönelik saldırılar bu stratejinin parçası olarak görüldü. Ancak beklenen olmadı: İran devleti çökmek yerine hızla yeni bir liderlik oluşturdu ve savaş kapasitesini sürdürdü. Bu durum, Ortadoğu'daki siyasal yapıların nasıl işlediğini bir kez daha gösterdi; bölgedeki rejimler genellikle tek bir lidere değil, ideolojik temellere ve güçlü güvenlik ağlarına dayanır. İran bunun tipik bir örneği oldu.

Bir diğer yanlış hesap ise İran'ın bölgesel etki ağının küçümsenmesiydi. İran sadece kendi sınırları içinde hareket eden bir devlet değil; geniş bir bölgesel etki ağına sahip. Lübnan’daki Hizbullah, Irak’taki Şii milis grupları, Yemen'deki Husiler ve Suriye’deki İran bağlantılı milisler bu ağın önemli parçaları. Savaş başladığında bu grupların devreye girmesi çatışmayı tek cepheli bir savaştan çok cepheli bir bölgesel çekişmeye dönüştürdü. Bu gelişme hem İsrail’in hem de ABD’nin askerî ve siyasi maliyetlerini beklenenden çok daha hızlı artırdı.

HÜRMÜZ’ÜN HAFİFE ALINMASI STRATEJİK HATA

Enerji politikası da savaşın en kritik boyutlarından biri haline geldi. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde yirmi ila yirmi beşi Hürmüz Boğazı’ndan geçer. Dolayısıyla, İran'ın boğazı mayınlama veya ticareti kesintiye uğratma ihtimali küresel enerji piyasaları için büyük bir risk oluşturdu. Savaşın ardından ortaya........

© Gazete Pencere