Bu köşeyi takip edenler bilir, aktif olarak mesleğini icra eden bir mühendisim. Beş yıldır Orta Asya’da çalışıyor ve yaşıyorum. Bir süredir Özbekistan’ın Fergana şehrindeki enerji merkezinde (power plant) bir modernizasyon projesini hayata geçiriyoruz. Tesis 1950’lerin sonunda kurulmuş. Böylesi bir tesisin teşkili bugün bile önemli bir mesele iken, o günün teknolojik koşullarında bunun başarılmış olması olağanüstü bir şey. İlk yıllarında rasyonaliteye ve bilime önem ve öncelik veren Sovyet Rusya’nın ne olduğunu anlamak açısından da çarpıcı bir örnek... Bu kadar büyük bir coğrafyaya hükmetmenin gereği olan çok sayıda başka teknik ve uygulama da var, onlar da başka yazılara kalsın.

Zamanla kapitalist dünyanın kuşatması altındaki Sovyet Rusya çöktü ve “Demir Perde”nin sırları da açığa çıktı. Karadeniz şehirlerinde heyecan yaratan, güzel Rus kadınları sebebiyle de toplumsal ahlakı bozduğu söylenen bavul ticaretinin yapıldığı, inciden ev eşyalarına, motorlu aletlerden arabalara kadar nice ürünün satıldığı Rus pazarları çöküşü yaşayan bir gücün sosyolojik ve ekonomik sahnesi gibiydi. Bir asra yakın bir süre tedirginlik ve korku yaratan, aynı zamanda merak uyandıran bir olgunun çağın ne kadar gerisinde kaldığını, ekonomik sorunların toplumsal ahlakı nasıl dejenere ettiğini dünya gördü. Fergana deneyiminden tam 35 yıl önce Samsun’da doğmuş bir çocuk olarak o sahnenin izleyicisi olma imkânına da sahip olmuştum.

Reel sosyalizm, aklın ve bilimin değerlerinden uzaklaştıkça bu hâle geldi. Devlet; eleştiriden muaf, kutsal bir nesne olarak........

© Gazete Pencere