Türkiye ne yazık ki gübre ve akaryakıtta dışarıya bağımlı… Yani dışarıdan gübre almadan ekemiyoruz, mazot almadan tarlamızı süremiyoruz. İran Savaşı o yüzden bizi fena vurdu ve vurmaya da devam ediyor. Petrolün varil fiyatı 100 doların üzerine çıkınca, motorin ve benzinde ardı ardına gelen zamlar adeta bir sağanak oldu yağıyor. Motorinin litre fiyatı 80 TL’ye doğru giderken, gübrenin tonu da şimdiden 35-40 bin TL’ye ulaşmış durumda. O halde çiftçi artan bu fiyatlarla nasıl üretim yapacak? Gerçi savaş patlayınca ve enerji, gübre fiyatları artınca hükümet bir hafta içerisinde 3 önemli karar aldı ama yine de riskler çok büyük. Mesela ilk olarak üre ithalatında yüzde 6,5 olan gümrük vergisi sıfırlandı.  Bunun yanında üre gübresinin ihracatı da yasaklandı. Son olarak da el yapımı patlayıcıda kullanıldığı için kullanımı 2016 yılında yasaklanan amonyum nitrat (%33AN) gübresinin tarımda kullanılmasına geçici olarak (30 Mayıs 2026 tarihine kadar) izin verildi. Alınan bu kararlar elbette önemli. Ancak, çiftçi artan fiyatlar karşısında gübre alamıyor. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, ısrarla “gübre stoklarımız yeterli, sorun yok” dese de asıl sorun artan fiyatlar ve çiftçinin bu yüksek fiyattan gübre alamaması.  Mazot ve gübredeki durum böyleyken, çiftçi ek destek beklerken, 2025 destekleri bile geç ödeniyor. Bugüne kadar, 6 Mart’ta 9,5 milyar lira temel destek, 2,6 milyar lira planlı üretim desteği (sadece yem bitkileri için), 13 Mart’ta da 9 milyar lira temel destek olmak üzere toplam 21,1 milyar liralık ödeme yapıldı. 20 Mart’ta ödenmesi gereken destek ise Ramazan Bayramı’na denk gelmesi nedeniyle yapılmadı. Bir de bu desteklerin şu enflasyon karşısında adeta eridiğini bir tek çiftçiler mi görüyor anlamak mümkün değil. Ödenmesi gereken 2025 üretim yılı destekleri 2024 yılında belirlendiğinde mazotun litresi 40 lira civarındaydı. Bugün 72 lira seviyesinde. Neredeyse yüzde 100 arttı.  Artan gübre maliyetleri ve daha yüksek yakıt fiyatları, çiftçiler için üretim giderlerini artırıyor ve birçok bölgede gübre kullanımının azalmasına yol açabilir.  Aynı zamanda, yüksek enerji fiyatları, tarım faaliyetleri, sulama, ulaşım, depolama ve gıda işleme dahil olmak üzere tarımsal tedarik zincirlerinin tamamında maliyetleri artırmaktadır. Gübre fiyatı sadece son 20 günde yüzde 50 arttı. Bu şartlarda çiftçiye mutlaka ilave destekler sağlanması gerekiyor. Aksi taktirde, açlık kapıda!  

© Gazete Gerçek