Samsun’da tekstil ticareti yapan bir esnaf, üçüncü yıl üst üste zarar beyan etmiş. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın e-denetim sistemi bu firmayı otomatik olarak işaretlemiş ve bir sabah kapısını vergi müfettişleri çalmış. Peki bu işletme gerçekten hile mi yapıyor, yoksa piyasa koşulları mı onu bu noktaya getirdi? Bu soru, Türkiye'de milyonlarca küçük ve orta ölçekli işletmenin kaderini doğrudan etkileyen kritik bir ayrımı barındırıyor.

Ticaret, kazanma ihtimalinin yanında kaybetme riskini de barındırır. Zarar etmek başlı başına hukuki bir suç veya sorun değildir; bir çiftçi yağış almayınca, bir tekstilci pamuk fiyatları fırlayınca ya da bir restoran sahibi kriz döneminde zarar edebilir. Ancak işin vergisel boyutuna geçtiğimizde tablo değişir. Vergi Usul Kanunu ve Gelir Vergisi Kanunu çerçevesinde süreklilik arz eden zararlar Gelir İdaresi'nin radarına girer. Vergi Denetim Kurulu'nun uyguladığı "beyanname gözetim programı" sayesinde, dört ila beş yıl üst üste zarar beyan eden işletmeler ek incelemeye alınmaktadır. Örneğin, 2019-2023 yılları arasında her yıl yüzbinlerce lira zarar beyan edip aynı dönemde lüks araç alan veya yurt dışı seyahatleri yapan bir bayinin gerçek hasılatını gizlediği tespit edildiğinde, sonuç ağır vergi tarhiyatı ve cezalardan ibaret olmaktadır.

GİB'in e-denetim altyapısı artık e-fatura, e-defter, Ba-Bs formları ve banka bilgilerini anlık olarak karşılaştırarak insan müdahalesine gerek kalmadan üç temel noktayı yakalamaktadır.........

© Gazete Gerçek