Bir meseleye bakarken bazen ayrıntılardan koparıp iki seçeneğe düşürürüz. Bu iki seçenek bir çok gerçekliğin üstünü kapatır. Farkında olmadan iki yanlıştan birini seçmek gibi zorunluluk hissederiz.

Devlet yönetiminde hep kurallar egemen olmalı şeklindeki bir anlayış katı bir şekilde uygulandığında insan iradesini ve inisiyatifini bertaraf eder.  İşlerin düzenli olması için konulmuş kurallar, değişen durumlarda insan iradesini devre dışı bırakabileceğinden, işlerde tıkanma meydana gelebilir.

Görevi gereği bir köye giden orta düzeyde bir bürokrat bir bataklığa saplanır. Köylüden yardım ister.

Köylü: “Bulunduğumuz yer bir hazine arazisi. Hazineden birşey almak, koparmak suçtur. Ben kuralı çiğneyemem. Ben. Muhtara söyleyim. Muhtar kaymakama söylesin, Kaymakam mal müdürüne bildirsin. Mal müdürü itfaiyeye  talimat versin. O da gelip seni kurtarsın, der.

Bürokrat, “Ama o zamana kadar ben ölürüm.” Der.

Köylü: “Ben sana ölmezsin demiyorum. Ben mevzuatı çiğneyemeyeceğimi söylüyorum. Bu şekilde ölsen bile mevzuata uygun olarak ölürsün”der.

Devlet yönetiminde aşırı mevzuatçılık ve bürokrasi hep eleştirilmiştir.  Roma Cermen hukukunun önemli bir karakteristiği aşırı kuralcı olmasıdır. Bu hukuk anlayışı  insan iradesi, ahlakı ve kararından ziyade kurallara güvenir. Bunun şöyle bir yan etkisi vardır. Hayat, değişken ve geniştir, kurallar; sınırlı ve katıdır.  Bu nedenle sürekli sorunlar yaşanır. Diğer taraftan bu hukuk sisteminde  kuralları aşacak bir gücünüz varsa ve ihlal sonucu yakalanmazsanız bir sorun yaşamazsınız.

Krallık ya da monarşik düzende ise yetkiler tek elde toplanır. Kuralın yerini kral alır. Ancak kral her yere yetişemeyeceği için mağdurlar doğar.

Konunun açıklığa kavuşması açısından David Coks tarafından kaleme alınan “Yaratıcı Düşünme” kitabında şöyle bir anekdotu aktarmak istiyorum.

“Jacques Nasser, Ford’da yeni bir kıdemli role........

© Fikir Coğrafyası