Kan borsasından fon borsasına
Rant ve yoksulluk bireysel değil, toplumsal bir çıktıdır. Yoksulluğun dün verem gibi bulaşıcı hastalıklarla ilişkisini hatırlamazsak, bugünün yumurtalarını satan kadınlarını da fon piyasalarındaki çürümeyi de anlamakta zorlanırız.
Seksenli yıllara kadar İzmir’de Basmane Meydanı, kentin kan borsasıydı. Bir yakınına kan gerektiğinde çaresiz kalanlar oraya koşardı. Kanlarını satanlar soluk benizli, zayıf, kentin en yoksul ve evsiz insanlarıydı. Kan, onların geçim kaynağıydı; verem ise kışın soğuğundan korunmanın çaresiz bir yoluna dönüşmüştü.
Bazıları, hastanede kalabilmek için verem tedavisini gizlice reddediyor, hastalıklarını kronikleştirerek Tepecik Göğüs Hastalıkları Hastanesinin koğuşlarında aylarca barınmaya çalışıyordu. Yazın Basmane’nin banklarında uyuyan bu insanlar, kışın hastane koğuşlarını sığınak yapıyordu. İyileşmek, onlar için bazen yeniden sokakta kalmak demekti.
Kamu kan bankacılığının gelişmesiyle kanın alınıp satıldığı bu döngü değişti. Ama yoksulluk ortadan kalkmadı. Hayat, bedenlerini geçim kaynağına dönüştürmek zorunda kalan insanları başka biçimlerde sınamayı sürdürdü.
Geçen hafta iki haber manşetlerde yan yana duruyordu: Fon işlemleriyle büyüyen servetler ve ekonomik çaresizlik içinde yumurtalarını satmaya yönelen kadınlar.
İlk bakışta birbirinden uzak görünen bu iki........
