Dünya Kupası finali boyunca iki ayrı futbol anlayışı karşı karşıya geldi. Bir tarafta oyunu birbirine bağlanan parçalarla kuran, hiçbir oyuncusunu bütün düzenin önüne çıkarmayan İspanya vardı. Diğer tarafta yıllardır en zor anlardan Lionel Messi’nin dokunuşuyla kurtulmaya alışmış Arjantin. Biri gücünü düzeninden alıyordu, diğeri hâlâ bir futbolcunun çevresinde oluşan inançtan.

Maçın sonucu bu karşıtlık üzerinden okunabilir, fakat İspanya’nın 1-0’lık galibiyetini “sistem bireyi yendi” cümlesine sıkıştırmak finalin asıl ağırlığını azaltır. İspanya’nın futbolu da oyuncularının yaratıcılığı olmadan çalışmaz. Arjantin’in Messi’ye bağlılığı da bütün taktiksel fikri terk ettiği anlamına gelmez. Yine de New Jersey’deki yüz yirmi dakika, futbolun hangi tarafa doğru aktığını açık biçimde gösterdi. İspanya topu, alanı ve zamanı paylaşırken Arjantin onları tüketerek hayatta kalmaya çalıştı. Sonunda sahada kalan takım kazandı.

Arjantin’in beklediği an gelmedi

Arjantin maça, hücum etmekten önce oyunun ilerlemesini durdurma düşüncesiyle başladı. Orta sahayı kapattı, savunmasını geri çekti, İspanya’nın sabrını sınamaya çalıştı. Bu yaklaşımın arkasında tanıdık bir hesap vardı: Karşılaşma uzun süre dengede kalırsa Messi’ye sadece bir an yetebilirdi. Arjantin son yıllarda pek çok büyük maçı bu öz güvenle oynadı. Takım zorlanırken kaptanının oyunun görünmeyen çıkışını bulacağına inandı.

Fakat finalde beklenen o an bir türlü gelmedi. Messi topun çevresine yaklaşamadı, yaklaşabildiği ender bölümlerde de oyunun yönünü değiştiremedi. Yürüyerek alanları incelemesi, rakibin savunmasındaki açığı araması artık herkesin bildiği bir alışkanlık. Bu kez gözlemlediği alanlar sürekli yer değiştiriyordu. İspanya savunması belli bir boşluğu korumak yerine topun konumuna göre yeniden şekilleniyor, Messi’nin zihninde kurduğu resim tamamlanmadan başka bir resme dönüşüyordu.

Arjantin’in kaleye uzun süre şut çekememesi, kötü bir hücum gününden daha ağır bir soruna işaret etti. Takım topu kazandığında ne yapacağını bilmiyor gibiydi. İlk pas baskı altında çıkıyor, ikinci pas çoğu kez geri dönüyor, üçüncüsü gelmeden İspanya topu yeniden alıyordu. Messi’nin çevresindeki oyuncular onun için çalışıyordu; fakat ona ulaşacak yolu kuramıyordu. Böylece kaptanını dinlendirmek için oluşturulan düzen, onu oyundan koparan bir çembere dönüştü.

Dakikalar ilerledikçe Arjantin’in direnci sertliğe kaydı. Topla kuramadığı üstünlüğü temasla kurmaya çalıştı. Enzo Fernández’in kırmızı kartı bu sıkışmanın sonucu gibiydi. Arjantin, maçı kazanabileceği bir yere taşımak yerine kaybetmeyeceği bir noktada tutmaya uğraşırken kendi sınırlarına çarptı. Penaltılar artık planın son aşaması değil, bütün planın kendisiydi.

İspanya oyunu ezberden oynamadı

İspanya’nın üstünlüğü, topa daha fazla sahip olmasından ibaret değildi. Takım pas yaparken rakibi beklemiyor, her pasla yeni bir alan açıyordu. Topu dolaştırmak onlar için süre kazanmanın yolu değildi; rakibin savunma biçimini değiştirmeye yarayan bir araçtı. Rodri oyunun merkezini sabit tutuyor, Dani Olmo hatlar arasına girerek Arjantin’in orta sahasını kararsız bırakıyor, Lamine Yamal genişlik sağlayarak savunmanın yatay mesafesini büyütüyordu.

Bu takımın en etkileyici yanı, uzun pas dizilerinin içine âni hızlanmaları yerleştirebilmesiydi. İspanya topu sakin biçimde çevirirken bir anda iki kısa pasla ceza sahasına yaklaşabiliyordu. Rakip savunma, hücumun hangi noktada başlayacağını kestiremiyordu. Oyunun ritmi İspanya’nın ayaklarında sürekli değişiyor, ağırlaşıyor, birden hızlanıyor ve yeniden sakinleşiyordu.

Bu yapının arkasında uzun yıllara yayılan bir futbol kültürü bulunuyor. 2010’daki takım topa sahip olmayı neredeyse bir savunma biçimine dönüştürmüştü. Bugünkü İspanya ise topu rakibe zarar vermek için daha doğrudan kullanıyor. İlk şampiyonlukla bu zafer arasında bir devamlılık var, fakat yeni takım eskisinin kopyası değil. Daha hızlı, daha geniş ve bire bir oyuna daha açık.

Lamine Yamal ile Nico Williams bu değişimin en görünür yüzleri. İspanya artık rakip savunmayı sabırla yerinden........

© Evrensel