Siyasi partiler üzerine yapılan değerlendirmelerde çoğu zaman seçim sonuçlarına, milletvekili hareketlerine, teşkilat yapılarına veya kamuoyu araştırmalarına odaklanıyoruz. Bunların her biri kuşkusuz önemli göstergelerdir. Ancak bu göstergelerin büyük bölümü, daha önce başlamış süreçlerin su yüzüne çıkmış sonuçlarıdır.

Bir siyasi partide zayıflama belirtileri nelerdir?

Bu soruya verilen cevaplar çoğu zaman birbirine benzer: Ekonomik şartlar değişmiştir, lider etkisini kaybetmiştir, teşkilatlar zayıflamıştır, milletvekilleri ayrılmıştır ya da seçim sonuçları beklentilerin altında kalmıştır. Kuşkusuz bunların her biri siyasi partilerin kaderini etkileyen önemli değişkenlerdir. Ancak bu açıklamaların ortak bir özelliği vardır: Neredeyse tamamı, sürecin yalnızca görünür sonuçlarını açıklamaya çalışır.

Oysa siyasette her görünen sonucun arkasında, uzun zamana yayılan görünmeyen bir birikim vardır. Bir binanın yıkılışını yalnızca yere düşen taşlara bakarak açıklayamayacağımız gibi, bir siyasi partinin çözülmesini de sadece seçim sonuçları, milletvekili ayrılıkları veya teşkilatlardaki zayıflamayla açıklayamayız. Bunlar çoğu zaman çözülmenin başlangıcı değil, daha önce yaşanmış daha derin bir dönüşümün dışa yansıyan işaretleridir.

Asıl soru şudur: Bir siyasi parti, hangi noktada geleceğine dair ortak inancı kaybetmeye başlar? Seçmenin, teşkilat mensuplarının, siyasetçilerin ve kamuoyunun o partinin yarın daha güçlü olacağına ilişkin beklentisi ne zaman zayıflar? Çünkü bazen seçim sonuçları henüz değişmeden önce beklentiler değişir; bazen milletvekilleri ayrılmadan önce teşkilatların heyecanı azalır; bazen de kamuoyunun dikkatini çekmeden önce parti içinde geleceğe ilişkin sessiz bir tereddüt oluşur.

Siyaset bilimi bugüne kadar liderlik, örgütlenme kapasitesi, ideoloji, ekonomik koşullar ve seçim davranışı gibi birçok değişken üzerinden siyasi partileri açıklamaya çalıştı. Bu çalışmaların her biri son derece değerlidir. Ancak bana göre, siyasi partilerin yükselişini ve çözülme süreçlerini anlamak için üzerinde yeterince durulmayan bir unsur daha vardır.

Bu nedenle bu yazıda, siyasi partilerin yalnızca bugünkü gücünü değil, geleceğine duyulan ortak inancı da açıklamaya yardımcı olabilecek yeni bir kavram öneriyorum: Siyasal Güven Sermayesi.

Siyasal Güven Sermayesi Nedir?

Siyasal güven sermayesi; seçmenin, teşkilat mensuplarının, siyasetçilerin ve kamuoyunun bir siyasi partinin geleceğine duyduğu ortak inançtır. Daha açık bir ifadeyle; bir partinin yalnızca bugün var olduğuna değil, yarın da büyüyeceğine, etkisini artıracağına ve siyaset üretmeye devam edeceğine ilişkin oluşan kolektif güven duygusudur.

Bu güven yalnızca seçmende oluşmaz. Bir siyasi partinin geleceğine duyulan inanç, farklı aktörlerin ortak beklentisinden beslenir. Seçmen oy verirken, gençler partiye üye olurken, nitelikli insanlar görev üstlenmeyi kabul ederken, siyasetçiler kariyerlerini planlarken ve teşkilatlar emek harcarken aslında hepsi aynı soruya cevap ararlar: "Bu partinin bir geleceği var mı?"

İşte siyasal güven sermayesi, bu soruya verilen ortak cevabın gücünü ifade eder.

Bir siyasi parti henüz yüksek oy almıyor olabilir; ancak toplum onun büyüyeceğine, siyaset üzerindeki etkisini artıracağına ve gelecekte önemli bir aktör hâline geleceğine inanıyorsa siyasal güven sermayesi yüksektir. Buna karşılık, bugün belirli bir oy oranına sahip olan bir partinin geleceğine ilişkin ortak inanç zayıflamışsa, çözülme süreci sandık sonuçları değişmeden çok önce başlamış demektir.

Bu nedenle siyasal güven sermayesi, seçim sonuçlarının alternatifi değildir. Ekonomik şartlar, liderlik kapasitesi, örgütlenme gücü, siyasal konjonktür ve seçim performansı nasıl siyasi partilerin gelişimini açıklayan temel değişkenlerse; geleceğe duyulan ortak güven de aynı ölçüde dikkate alınması gereken tamamlayıcı bir analiz unsurudur.

Siyasal Güven Sermayesi Nasıl Oluşur?

Her siyasi parti aynı noktadan başlamaz. Bazıları uzun yılların kurumsal birikimini devralırken, bazıları güçlü bir liderin siyasi itibarıyla yola çıkar, bazıları ise tamamen yeni bir toplumsal hareket olarak ortaya çıkar. Bu nedenle kavramın nasıl oluştuğunu anlamak, siyasi partilerin gelişim sürecini........

© Elips Haber