menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Yeni anayasayı kim yapar, anayasanın ilk 3 maddesi değiştirilebilir mi?

20 0
30.10.2026

Mevcut anayasada bazı boşluklar olduğu ve deneyimlediğimiz pek çok krizin bu eksikliklerle ilişkilendirilebileceği iddia etmek pekala mümkün.

Gün geçmiyor ki anayasa meselesi konuşulmasın. 1 Ekim’deki TBMM açılışında hem Cumhurbaşkanı hem de Meclis başkanı bu konuya ağırlık verdi. Mehmet Uçum defalarca yeni anayasanın fikri hazırlığının yapıldığını/yapılıyor olduğunu,ama bu işe tam zamanlı mesai harcamak için bir sonraki yasama dönemini beklenmenin daha doğru olacağını söyledi. Bu arada yeni anayasa Terörsüz Türkiye bahsinde de sıklıkla gündeme gelen bir mesele. DEM tarafı Kürt sorununun anayasayla çözülmesi gerektiğini ileri sürüp kimlik hakları tartışmasını bu yolla canlı tutmaya çalışıyor. Ayrıca Kılıçdaroğlu’nun son açıklaması yarı başkanlık sistemine kapı araladı. Muhalefetin en azından bir kısmı anayasa ve seçim gibi konularda siyasi iktidarla birlikte hareket etmeyi çok da yanlış bulmuyor. Bu arada Cumhur İttifakı ile Kürt hareketinin anayasanın değiştirilemez maddelerini ortadan kaldırarak Atatürkçü düzene karşı komplo içinde olduğu savı muhalif kitle içinde oldukça popüler bir argümana karşılık gelmekte. Ümit Kocasakal’ın kazandığı İstanbul Baro seçimlerindeki konuşmalar ve seçim sonucunun bizatihi kendisi anayasa ile çözüm süreci birlikteliğinin kendi karşıt bloğunu çoktan yarattığını da gösteriyor.

​Peki anayasayı değiştirmek mümkün mü? Böyle bir şeye ihtiyaç var mı? Öncelikle anayasa değişikliği tartışmalarına egemen olan bazı hususları hukuk politik açıdan karara bağlayalım. Mesela anayasayı değiştirmekle yeni anayasa yapmak tam olarak aynı şey değil. 1982 Anayasası 1987 ile 2017 arasında 21 defa değişti. Ama hala aynı anayasayı kullanıyoruz. Tüm değişiklikler mevcut çatı metninde yapıldı. Bir diğer husus değişikliği kimin yapacağı ve sınırlar konusunda. Mevcut anayasa metnine göre anayasa değişiklikleri nitelikli çoğunlukla TBMM tarafından yapılıyor.Cumhurbaşkanının resmi gazeteye gönderme ve referandum yetkileri var. Ancak yeni anayasayı kimin yapacağı şu anki anayasa metninde yazmıyor. Bu durum bazı yorumculara göre hukuki bir boşluk, bazı diğer yorumculara göre ise siyaset ile hukuk arasındaki ilişkinin hiyerarşik niteliği bağlamında kaçınılmaz bir şey. Yeni anayasa yapımı normlar hiyerarşinin en üstündeki belgenin egemenliğin gerçek sahibi millet tarafından yeniden belirlenmesi anlamına geliyor. Türkiye diğer tüm demokrasiler gibi temsili demokrasi modelini uygulamakta. Mantıken........

© Elips Haber