İran savaşı sadece askeri dengeleri değil, küresel enerji düzeninin temel sütunlarını da sarsmaya başladı. Bu sarsıntının en dikkat çekici sonucu ise Birleşik Arap Emirlikleri’nin, yaklaşık 60 yıldır parçası olduğu OPEC ve OPEC ittifakından ayrılma kararı oldu.

Karar, ilk bakışta teknik bir “üretim kotası” anlaşmazlığı gibi görünse de, arka planda çok daha büyük bir jeopolitik ve ekonomik kırılmaya işaret ediyor. BAE’nin OPEC kararı, enerji piyasasında kolektif hareket döneminin sona ermeye başladığını işaret ediyor.

OPEC içinde BAE’nin kota itirazları aslında yeni değil. Milyarlarca dolarlık yatırımla günlük üretim kapasitesini 5 milyon varile çıkaran BAE, OPEC kotaları nedeniyle bu kapasiteyi kullanamıyordu. Belli ki BAE açısından İran savaşı bu memnuniyetsizliği stratejik bir fırsata dönüştürdü. Petrol tedariki konusunda rakiplerin zayıfladığı bir anda pazar payını kalıcı biçimde ele geçirmeyi hedefleyen BAE, fiyatları birlikte kontrol eden bir kartelin parçası olmaktansa, bağımsız hareket ederek hacim üzerinden kazanç sağlamayı tercih etti.

Bu, işin ekonomik yönü. Ancak BAE’nin OPEC’ten ayrılma kararı sadece ekonomik nedenlere dayanmıyor. Konunun doğrudan İran savaşıyla ilgili küresel siyasi yönleri de var.

İran’ı daha fazla sıkıştırmak...

Suudi Arabistan görece daha bağımsız bir politika izlemeye çalışırken, BAE yönetimi Ortadoğu’da son dönemlerde hep İsrail-ABD’nin yanında durmayı tercih etti. İsrail ile Arap ülkeleri arasındaki normalleşmeyi öngören İbrahim Antlaşmaları’nın ilk imzacılarından da olan BAE, Somali’nin içinden Somaliland diye yeni bir ülke çıkmasından, Sudan’daki iç savaşa, Yemen’de Husiler ile mücadeleye kadar hemen her konuda İsrail yönetimi ile benzer politikalar izledi.

İran meselesinde de BAE ile İsrail’in politikalarında ciddi bir ortaklaşma var. Her iki ülke de ABD’nin “başladığını bitirmesini”, yani İran’da Molla rejimini, bir daha kendilerine Ortadoğu’da herhangi bir konuda rakip ya da tehdit olamayacak hale getirmesini istiyor.

İran, çıkardığı petrolü yakarken...

İran savaşı kapsamında ABD’nin kurduğu deniz ablukası sonucunda Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kapanma, İran’ın enerji ihracatını neredeyse durma noktasına getirdi. Sahalarda üretimin kesilememesi nedeniyle petrolün yakıldığına dair iddialar, Tahran’ın enerji kapasitesinin yalnızca kısa vadede değil, orta vadede de ciddi hasar aldığına işaret ediyor. Bu tablo, İran’ı küresel enerji rekabetinde uzun süreli bir kaybeden haline getirirken, belli ki BAE tarafından nadir olabilecek bir “fırsat penceresi” olarak okunuyor.  On yıllardır yaptığı yatırımlar aracılığıyla BAE, küresel petrol tedarikinde İran’ın........

© Ekonomim