ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarının görünen gerekçesi “rejim değişikliği” idi. Ancak bir aylık savaş ortamının sonunda, perde gerisindeki asıl neden ortaya çıkmaya başladı: Körfez petrolünün Hürmüz ve Bab-el Mendeb boğaz geçişleri yerine, ABD’nin Ortadoğu’daki “güvenilir müttefiklerinin” kontrolünde, büyük ölçüde kara geçişiyle Akdeniz’e taşınması...

ABD Trump’ın son dönemde sıklıkla dillendirdiği, özellikle Avrupa’yı işaret ettiği, “müttefikler kendi deniz yollarını daha fazla üstlenmeli” mesajlarını tam da bu açıdan okumak gerek.

ABD enerji güvenliğinde sorumluluğun daha fazla bölgesel aktörlere bırakılmasının önünü açıyor İran savaşıyla. Washington tüm dünyaya şu mesajı veriyor: “Ya güzergâhı siyasi ve askeri olarak güvence altına alacaksınız ya da alternatif tedarik zincirlerinin maliyetine katlanacaksınız.”

İran savaşının bir aylık bilançosuna bakınca ortaya çıkan şu:

Daha önce Körfez petrolünün özgürce küresel pazara iletildiği Hürmüz Boğazı artık büyük ölçüde kapalı. Durumu, İran’ın Meclis Başkanı Galibaf’ın şu cümlesi özetler nitelikte: “Hava kuvvetlerimizi, donanmamızı ve füze güçlerimizi yok ettiğini iddia eden düşman taraf -ABD’yi kastediyor- şimdi operasyonel hedefini Hürmüz Boğazı’nı açmak olarak belirlemiş durumda; halbuki bu boğaz savaş başlamadan önce zaten açıktı...”

İran yönetimi şimdilerde ABD-İsrail saldırılarının yarattığı enkazı yeniden inşa için Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri paralı hale getirmeyi planlıyor. İran parlamentosunda Hürmüz geçişlerinin paralı olması için getirilen yasa teklifi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu’ndan geçti. Sürecin tamamlanması için aynı yasanın Meclis Genel Kurulu’ndan da geçmesi, Koruyucular Konseyi tarafından onaylanması ve Cumhurbaşkanınca imzalanması da gerekiyor. Ancak Meclis komisyon onayı, Tahran’daki siyasi iradenin “boğaz geçişleri paralı olsun” kararını aldığının somut işareti gibi.

ABD’den çekilme sinyalleri

ABD Başkanı Trump’ın son açıklamaları ve sosyal medya paylaşımlarında İran savaşının iki ila üç hafta içinde biteceğini söylemesi ve ABD’nin “İran’dan çok yakında ayrılacağını” vurgulaması da önemli. Trump ayrıca Beyaz Saray’da önceki gün yaptığı konuşmada Fransa örneğinden yola çıkarak, nihai planı da açığa vuruyor aslında;

“Fransa ya da başka bir ülke petrol ya da doğalgaz almak isterse, Hürmüz Boğazı’ndan geçip oraya doğru gidecekler ve kendi başlarının çaresine bakabilecekler. Bizim........

© Ekonomim