Önce belirtmekte fayda var. Savaşların sonucu yalnızca cephedeki kayıplarla ölçülmez. Asıl bakılması gereken tarafların savaşa hangi hedeflerle girdikleri ve sonunda ne elde ettikleridir.

Bu açıdan bakıldığında İran ile ABD-İsrail ekseni arasında yaşanan son savaşın galibi ve mağlubu ilk bakışta göründüğünden daha farklıdır.

        Geçen ay Mahfi Eğilmez'in Kendime Yazılar başlıklı bloğunda "Hürmüz Krizinin Kazananları ve Kaybedenleri" başlıklı bir analiz vardı. Tavsiye ederim, okuması kolay ve bilgilendirici ve fikir verici bir yazıydı. Uluslarası medyada çıkan diğer analizleri de okudum. Bu analizler tabii ki savaşın bu aşamada fiilen sona erdiği varsayımıyla yazıldı. Ama aylardır görüyoruz ki; her an her şey olabiliyor.

Yine de biz de savaşın fiilen sona erdiğini kabul edelim. Bakalım, bu varsayımla kimler kaybetti? Kimler kazandı?

Önce belirtmekte fayda var. Savaşların sonucu yalnızca cephedeki kayıplarla ölçülmez. Asıl bakılması gereken tarafların savaşa hangi hedeflerle girdikleri ve sonunda ne elde ettikleridir.

Bu açıdan bakıldığında İran ile ABD-İsrail ekseni arasında yaşanan son savaşın galibi ve mağlubu ilk bakışta göründüğünden daha farklıdır.

 En büyük kazanan: İran rejimi

Savaşın başında İsrail ve ABD'nin temel hedefinin İran'ın nükleer kapasitesini kalıcı biçimde zayıflatmak, bölgesel nüfuzunu kırmak ve mümkünse rejim üzerinde varoluşsal baskı kurmak olduğu açıktı. Ancak her nekadar Trump aksini savunsa da bugün gelinen noktada İran rejimi hala iktidarda.

Dahası, yaptırımların kısmen gevşetilmesi, dondurulmuş varlıkların açılması ve yeniden inşa süreçlerinin gündeme gelmesi, Tahran'a ekonomik nefes alma alanı sağlıyor. İran'ın balistik füze kapasitesi ve bölgesel ağları da tamamen ortadan kaldırılmış değil.

Bu nedenle savaşın sonunda ortaya çıkan tablo, İsrail basınında dile getirilen şu değerlendirmeyi doğruluyor.  “Savaş, rejimi devirmek amacıyla başladı; ancak rejim hayatta, istikrarlı ve yeniden mali kaynaklara erişiyor.”

Elbette İran askeri, ekonomik ve insani açıdan ağır bedeller ödedi. Ancak rejimler açısından savaşın temel ölçütü hayatta kalmaktır. Bu ölçüte göre Tahran yönetimi hedef alınan taraf olmasına rağmen........

© Ekonomim