Emeklinin çilesi bitmiyor. Zaten zor koşullarda yaşam mücadelesi veren emekli, şimdi de evinden göçe zorlanıyor. Neden mi?  Yüksek site aidatları yüzünden. Türk-İş’in Mart ayında açıkladığı açlık sınırı: 32 bini aşarken ve yoksulluk sınırı ise yaklaşık 107 bine ulaşırken, emekli vatandaş en düşük maaş olan 20 bin lira ile geçinmek zorunda bırakılıyor.

İnsan, çalışırken hayal kurar. Günü gelip emekli olunca, bir oda bir mutfak evim olsun düşüncesiyle, umutla yaşama sarılır. Vatandaş, bundan 10 yıl öncesine kadar yıllardır yaptığı birikim ile işten ayrılıp emekli olduğunda, hak ettiği kıdem tazminatıyla ev alırdı. Günümüzde ise kişinin, çalışma hayatındaki birikimiyle ev alması neredeyse imkânsız.

20 bin lira maaşla bir ayı geçinmekte zorlanan emekli için bir çözüm bulunamıyor. Özellikle büyükşehirlerde, bazı ilçelerde ortalama kira fiyatı 45 bin civarı iken emekli, aldığı maaşla kirayı da ödeyemiyor. Ek iş yapmak zorunda kalıyor. Üzerine bir de oturduğu sitede, aidatlar da artınca yaşam emekli için dayanılmaz oluyor.

Bin bir emekle çalışıp yıllar önce aldığı evinden, artan site aidatlarına maaşı da yetmeyince emekli vatandaş, kendi evinden sürgün ediliyor. Emekli vatandaş, bazı ilçelerde ev kirası kadar aidat öder duruma geldi. İstanbul’da bazı merkezi ilçelerde ise aidatlara yetişmek mümkün değil. Emeklinin maaşının da üzerinde ve bazı sitelerde dövizle aidat ödemeleri olduğu göze çarpıyor.

Bundan 20 yıl öncesinde emekli maaşıyla çarşı, pazar alışverişi de yapılır, mutfak masrafı da karşılanır ve faturalar da ödenebilir, üzerine cebinizde para da kalırdı. Hayat pahalılığının her geçen gün yaşamı zorlaştırmasıyla,  değil maaşla pazara gitmek, bir çay bahçesinde bazı günler çay bile içemeyen emekli, eski günlerin özlemiyle evinde oturuyor, bazen parklarda nefes almak için dışarı çıkabiliyor.

Fahiş site aidatlarına sınırlama geliyor!

Tüm bu sıkıntılar yetmezmiş gibi aidatlarda artınca ödeyemeyen emekli, göç etmek zorunda bırakılıyor. Bu soruna belki bir çözüm olması amacıyla; Ocak ayında Meclise sunulan ve yüksek site aidatlarına da sınırlama getiren bir düzenlemeyi içeren Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunda kabul edilmişti.

Fahiş site aidatlarına yönelik düzenlemeleri de içeren yasa teklifi, bu hafta Meclis Genel Kurulu’nda görüşülerek yasalaşması bekleniyor. Düzenlemeye göre yöneticilerin, keyfi aidatları belirlemesi önleniyor ve aidat artırma yetkisi kat malikleri kuruluna veriliyor.

Site yönetim şirketleri için Bakanlık denetimi olacağı dikkat çekiyor. Böylece daha şeffaf ve yönetimin de hesap vermesi önemli bir adım olarak görülebilir. Ayrıca genel kurul tarafından kabul edilen bir işletme projesi yok ise yöneticilerin, en geç 3 ay içinde geçici bir proje hazırlayarak kat malikleri onayına sunmak zorunda olacağı da göze çarpıyor.

Yüksek artışlar da gözetim altında olacak

Özellikle büyükşehirlerde, lüks konutlardaki site aidatlarının da dikkat çekici artışı gerek ev sahibi gerekse de kiracıyı ekonomik açıdan mağdur ediyordu. Yeni düzenlemeye göre; site yönetiminin temizlik, asansör, onarım ve sigorta gibi birçok giderleri için toplanan avanslar denetlenecek ve bu yetkinin tamamen kat maliklerinde olacağı görülüyor.

Emekli vatandaş, açlık sınırı altındaki en düşük emekli maaşıyla bir ömür verip dişinden tırnağından kısarak aldığı evinden, fahiş aidatlara gücü yetmeyince ayrılmak zorunda kalmasın. Emekliyi sürgün eden, yaşama umudunu kıran bu uygulamaya son verilmeli. Ömrünün geri kalanında zaten elinde tek kalan evinde, huzur içinde yaşamına devam etsin. Elbette sorun sadece site aidatının yüksekliği değil. Önemli olan;  emekliye hak ettiği yaşamı inşa etmek için, ekonomik açıdan refah düzeyini artıracak, yasal ve sosyal politikaların hayata geçirilmesidir.

Temel asgari düzeyde ve insanca bir yaşamı oluşturmak için tüm yasal düzenlemelerin özellikle barınma, beslenme ve sağlık alanında da kalıcı çözümlerin hızla alınmasıyla, emekli; geleceğe daha güvenli ve kendini örselenmiş hissetmeden yaşama devam edebilecektir.

Teklifin yasalaşmasıyla site yöneticilerinin uyguladığı aidat artışı da sona erecek ve her kuruşun hesabını verecek olması, önemli bir adım ama yeterli değil. Çünkü emekli evinde de yiyecek bir lokma ekmeği, sıcacık bir yuvası, akşamı bekleyip ucuza sebze, meyve bulurum düşüncesiyle çarşı, pazardan eli boş dönemeyeceği ekonomik güvenceyi bekliyor.

Emekli vatandaşı evinden ayrılmak zorunda bırakan her uygulamaya son verilmesi ve çözüm üretilmesi zorunluluktur. Emeklinin ömrünü harcadığı ve tek elinde kalan evinden de göç etmeyecek bir çare bulmak zor değil, uzak da değil…

© Ekonomim