Orbex’in olası iflası, Birleşik Krallık’ın bağımsız ve egemen uydu fırlatma kapasitesi oluşturma hedefi açısından kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor. Avrupa’da da benzer şekilde birçok uzay girişimi, uzun geliştirme süreçleri nedeniyle ölçek büyütme aşamasında finansman açığıyla karşı karşıya kalıyor.

Mehmet Doğan Erdoğan - İngiltere

Almanya merkezli The Exploration Company’nin talip olduğu İskoç uzay girişimi Orbex, kamu kaynaklarından aldığı 26 milyon sterlinlik krediye rağmen iflas sürecine hazırlanıyor. Olası bir satış gerçekleşmezse 150 çalışanın işini kaybetmesi gündeme gelirken, Birleşik Krallık’ın İskoçya’dan ilk yerli roket fırlatma hedefi de ciddi darbe alabilir. Süreç, uzay alanında kapasite geliştirmek isteyen ülkeler açısından da dikkatle izleniyor.

Highlands bölgesinde faaliyet gösteren Orbex, küçük uyduları yörüngeye taşımak amacıyla geliştirdiği 19 metre uzunluğundaki düşük karbonlu roketlerle 2026 yılında ilk test uçuşlarını gerçekleştirmeyi planlıyordu. Ancak finansman arayışlarının sonuçsuz kalması üzerine şirket yönetimi kayyum atanması seçeneğini masaya aldı.

26 milyon sterlinlik kamu desteği

Orbex’e Ocak 2025’te 20 milyon sterlin, geçtiğimiz yaz ise 6 milyon sterlin olmak üzere toplam 26 milyon sterlin kamu kredisi sağlanmıştı. Hükümet yetkilileri o dönemde şirketin küçük uydu fırlatma planının Birleşik Krallık uzay sektörünü dönüştürebileceğini ifade etmişti.

Şirket ayrıca Hazine destekli Ulusal Varlık Fonu ile yeni finansman sağlamak üzere görüşmeler yürüttü. Ancak bu temasların erken aşamada sonuçsuz kaldığı belirtiliyor. Alman The Exploration Company ile yürütülen görüşmeler de henüz somut bir anlaşmaya dönüşmedi.

Gecikmeler ve artan finansman ihtiyacı

Orbex başlangıçta Highlands’te A’Mhoine yarımadasında kendi uzay üssünü kurmayı planlamış, ancak proje rafa kaldırılmıştı. Fırlatma planları daha sonra Shetland Adaları’ndaki SaxaVord uzay üssüne taşındı. Süreçte yaşanan gecikmeler ve artan maliyetler şirketin finansman ihtiyacını büyüttü.

Satın alım için fırsat alanı

Orbex’in içinde bulunduğu durum, uzay alanında kapasite geliştirmeyi hedefleyen ülkeler için potansiyel iş birliği veya yatırım fırsatı olarak da değerlendirilebilir. Küçük uydu fırlatma pazarının hızla büyüdüğü bir dönemde, hazır teknoloji geliştirme sürecini önemli ölçüde tamamlamış bir şirketin el değiştirmesi, yeni ortaklık modellerinin önünü açabilir.

Bu tür girişimlerin finansman darboğazı nedeniyle el değiştirmesi, küresel uzay yarışında yeni aktörlerin devreye girmesine imkan tanıyabilir. Orbex’in geleceğine ilişkin nihai kararın önümüzdeki günlerde netleşmesi bekleniyor.

İngiliz turist sayısı 4,2 milyonu aştı

Türkiye’ye İngiltere’den gelen ziyaretçi sayısı 2025 yılında 4 milyon 270 bin 36 olarak gerçekleşti. Birleşik Krallık, yüzde 8,09’luk payla Türkiye’nin en fazla ziyaretçi ağırladığı üçüncü pazar konumunu sürdürdü.

Birleşik Krallık pazarı turizmde 2025 yılında da Türkiye’nin stratejik öncelikli pazarları arasındaki yerini korudu. Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre 2025’te ülkelere göre ziyaretçi sıralamasında Rusya Federasyonu 6 milyon 903 bin 981 kişiyle ilk, Almanya 6 milyon 745 bin 190 kişiyle ikinci sırada yer aldı. İngiltere ise 4,27 milyon ziyaretçiyle bu iki ülkeyi takip etti.

İngiltere pazarı 2023’te 3 milyon 800 bin 922 ziyaretçiyle yüzde 7,72 pay almıştı. 2024’te ise güçlü bir sıçramayla 4 milyon 433 bin 782 kişiye ulaşmış, pazar payını yüzde 8,42’ye çıkarmıştı.

Pandemi sonrası ivmeyi korudu

2025’te ziyaretçi sayısı bir önceki yıla göre yüzde 3,69 gerilese de 2023’e kıyasla artış oranı yüzde 12’nin üzerinde gerçekleşti. Bu tablo, İngiltere pazarının pandemi sonrası toparlanma sürecinde yakaladığı ivmeyi büyük ölçüde koruduğunu gösteriyor.

Avrupa ülkelerinden gelen toplam ziyaretçi sayısı 2025’te 21 milyon 170 bin 433’e ulaşırken, bunun 4,27 milyonunu İngiliz turistler oluşturdu. İngiltere, Avrupa pazarında Almanya’nın ardından en büyük ikinci kaynak ülke konumunu pekiştirdi.

Toplam Avrupa ülkelerinin Türkiye içindeki payı yüzde 51,22’ye yükselirken, Birleşik Krallık tek başına toplam ziyaretçilerin yüzde 8’inden fazlasını sağladı.

İngiltere kaynak ülkeler arasında

Türkiye 2025 yılını 63 milyon 941 bin toplam ziyaretçiyle kapattı. Bu rakam 2024’e göre yüzde 2,7’lik artışa işaret ediyor. Turizm gelirleri ise 61,1 milyar dolardan 65,23 milyar dolara çıkarak yıllık bazda yüzde 6,8 büyüme kaydetti.

Ziyaretçi artış hızına kıyasla gelirin daha güçlü yükselmesi, kişi başı harcamadaki artışın sürdüğüne işaret ediyor. İngiltere pazarı, yüksek harcama eğilimi ve uzun konaklama süresiyle Türkiye’nin gelir performansına en fazla katkı sağlayan kaynak ülkeler arasında yer alıyor.

Türkiye, dünya turizm sıralamasında ziyaretçi sayısında 2017’deki sekizincilikten 2024 itibarıyla dördüncü sıraya yükseldi. Turizm gelirlerinde ise aynı dönemde 15’incilikten yedinciliğe çıktı. 2026 hedefleri arasında kişi başı geliri ve ortalama konaklama süresini artırmak bulunuyor.

İNGİLTERE’DEN HABERLER

İngiltere ve ABD'den kritik minerallerde mutabakat zaptı: İngiltere ve ABD, kritik minerallerin tedarik zincirlerinin güvenliğini sağlamak ve yatırımları teşvik etmek amacıyla mutabakat zaptı imzaladı. İngiltere Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre, söz konusu anlaşma Washington'da imzalandı.

İngiltere'de Grok hakkında soruşturma: İngiltere Bilgi Komiserliği Ofisi (ICO), ABD'li milyarder Elon Musk'ın yapay zeka destekli sohbet robotu Grok hakkında, kişisel verilerin işlenmesi, zararlı cinsel içerikli görüntüler ve video içerikleri üretme potansiyeli nedeniyle soruşturma başlattı. Soruşturma, X Internet Unlimited Company (XIUC) ve X.AI yapay zeka şirketini kapsıyor.

İngiltere ekonomisi 2025'in son çeyreğinde yüzde 0,1 büyüdü: İngiltere ekonomisi geçen yılın son çeyreğinde hizmet sektöründeki yatay seyir nedeniyle yüzde 0,1 büyüme kaydetti. İmalat sektöründeki büyüme ise bu dönemde yüzde 1,2 olarak ölçülürken, inşaat sektörü yüzde 2,1 daraldı. Genellikle baskın olan hizmet sektörü bu dönemde büyüme göstermedi.

Türk Sanat Platformu lansmanı yapıldı: Londra Yunus Emre Enstitüsü (YEE) ev sahipliğinde İngiltere'deki Türk sanat üretimini desteklemeyi hedefleyen Türk Sanat Platformu'nun resmi lansmanı ile Türkiye'nin Londra Başkonsolosluğu iş birliğiyle düzenlenen 8. Türk Toplumu Sanat Sergisi'nin açılışı yapıldı.

© Ekonomim