Merkez Bankası’nın blog sayfası olan Merkez’in Güncesi’nde, 2018 yılının haziran ayında yayınlanan bir yazıda, doğrudan yabancı yatırım kararlarını etkileyen unsurlar değerlendirilmişti. Merkez Bankası ekonomistleri Kurmaş Akdoğan ve Hülya Saygılı tarafından kaleme alınan yazı, Dünya Bankası’nın bir araştırmasına atıfla başlıyor. Buna göre yatırımcılar sırasıyla, siyasi istikrar, kamu politikalarının uygulanmasında şeffaflık ve öngörülebilirlik ve elverişli yatırım ortamı arayışındalar. Bundan kasıt, yabancı yatırımcılar için sağlanacak yatırım koruma garantisi, işe başlama kolaylığı ve yatırım teşvikleri gibi ilave faktörler. Üretimde etkinlik arayışı arttıkça, ucuz ve nitelikli iş gücü, fiziksel altyapı, makroekonomik istikrar, kur istikrarı, düşük vergi oranları, düşük girdi maliyetleri gibi bileşenlerin de önemi artıyor. İşletme dostu politikalar ile firma kuruluşunu daha etkin kılan uygulamalara sahip olan ve yerli tedarikçilerle güçlü bağlantılar kurulabilen ülkeler, yabancı yatırımcılar nezdinde öncelikli.

Verilere bakınca sanki ligden çekilmişiz gibi görünüyor

Yazının yayınlandığı tarihte, Türkiye hâlâ uluslararası doğrudan yabancı yatırım yarışında adı anılan ülkelerden bir tanesiydi. Her ne kadar 2004-2013 dönemindeki şaşaalı günler geride kalmış olsa da, uluslararası şirketler yeni yatırım arayışlarında, ülkemizi göz ardı etmiyorlardı. Bugün ne yazık ki bambaşka bir durumla karşı karşıyayız. Doğrudan yabancı yatırım liginde küme düştük demek bile yeterli olmayabilir; verilere bakınca sanki ligden çekilmişiz gibi görünüyor. Bunun nedenleri çok iyi anlamak ve sonrasında da yabancı yatırımcıları Türkiye’den uzak tutan çekincelerini gidermek gerekiyor. Ama öncesinde, gelin son 20 yılda doğrudan yabancı yatırımlarda nereden nereye geldiğimize bakalım.

Merkez Bankası verilerine göre, 2005’te Türkiye’ye gelen 10 milyar dolarlık doğrudan yabancı yatırım tutarı, o zamana kadarki en yüksek tutara işaret ediyordu. 1990-2004 arasındaki 15 yılda Türkiye’ye gelen yabancı yatırım toplamının 17,6 milyar dolar olduğunu........

© Ekonomim