Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 30. maddesinde re’sen matrah takdiri sebepleri gösterilmiş ve takdirin inceleme elemanlarınca veya takdir komisyonlarınca yapılabileceği hükme bağlanmıştır.  Kanun vergi tarhiyatlarının ancak VUK md. 114’de belirtilen zamanaşımı süresi içerisinde yapılabileceğini hükme bağlamakla, zamanaşımı müessesi kapsamında mükelleflere koruyucu bir hak da sağlamıştır (VUK md. 140’ta çeşitli inceleme türlerine göre inceleme süreleri öngörmüşse de buradaki süreler bir mükellef hakkı olarak değil, idareyi hızlı çalışmaya sevk için getirilmiş ve mükellef açısından bir anlam ifade etmeyen sürelerdir).  Ancak kanun koyucu, zamanaşımının süresinin sonlarına doğru re’sen tarh sebeplerinin varlığı dolayısıyla idarenin takdir komisyonuna müracaatını haklı bir durma sebebi olarak kabul etmiş, -bu arada kanunda süresi sonsuz olarak düzenlenmiş bulunan bu durma halinin Anayasa’ya aykırılığının Anayasa Mahkemesince (K.2009/146) saptanması üzerine-  bu durma sebebini 6009 sayılı Kanunla VUK md. 114/2’de yapılan değişiklikle bir yıl ile sınırlandırılmıştır.

Bu düzenlemeler karşısında mali idare uygulamada, tarh zamanaşımı süresi içerisinde tamamlanamayan incelemelerde, takdir komisyonları için kabul edilen azami bir yıllık durma sebebini, zamanaşımı süresini uzatma olanağı yaratacak şekilde yorumlayarak kullanmaya başlamıştır. Uygulamada gözlemlediğimiz, zamanaşımı süresinin sonuna doğru inceleme elemanı dosyanın vergi dairesince takdire sevkini istemekte, sevkin sonrasında zamanaşımı süresi dolmuş olmasına rağmen incelemesini sürdürerek hazırladığı İnceleme Raporunu takdir komisyonuna iletmekte ve takdir komisyonu da bu rapordaki donelere göre –ayrıca hiçbir ilave araştırma yapmaksızın veya yapmasına gerek olmaksızın-........

© Ekonomim