TÜİK’in açıkladığı ilk tahmin tutarsa zeytin üretiminde yeni bir rekor gerçekleşecek. Zeytinde üretim bir yıl yüksek olduğunda ertesi yıl daha düşük olur. Bu durum üretimin çok olduğu yıl “var yılı”, üretimin az olduğu yıl ise “yok yılı” olarak adlandırılıyor. 2026, zeytinde var yılı. Dolayısıyla yüksek bir üretim bekleniyor.

Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği’nde önceki gün düzenlenen basın toplantısında sektörün genel durumu ve bu yılki rekolteyle ilgili değerlendirmeler yapıldı.

       Tarımda birçok üründe üretim artışı bekleniyor. Türkiye İstatistik Kurumu(TÜİK) tarafından açıklanan 2026 yılı Bitkisel Üretim 1. Tahmini, 2025 yılı üretim verileri ile karşılaştırıldığında genel olarak birçok üründe yüksek artış olacağı görülüyor. Karşılaştırma 2025 yılı ile yapıldığında bu artış daha da dikkat çekiyor.

2025 yılında yaşanan zirai don, kuraklık ve benzeri iklim olayları nedeniyle üretimde ciddi düşüş oluş ve tarım sektörü yüzde 8,8 oranında küçülmüştü. İklim bakımından 2025 yılına göre çok daha olumlu koşulların olduğu, yağışların arttığı, kuraklık riskinin olmadığı 2026 yılında üretimin artması doğal.

 Zeytinde beklenen üretim artışı yüzde 55,7

Üretimin en çok artacağı ürünlerden birisi de zeytin. TÜİK’in açıkladığı ilk tahmin tutarsa zeytin üretiminde yeni bir rekor gerçekleşecek. Zeytinde üretim bir yıl yüksek olduğunda ertesi yıl daha düşük olur. Bu durum üretimin çok olduğu yıl “var yılı”, üretimin az olduğu yıl ise “yok yılı” olarak adlandırılıyor. 2026, zeytinde var yılı. Dolayısıyla yüksek bir üretim bekleniyor.

Geçen yıl 2 milyon 450 bin ton olan zeytin üretiminin 2026’da yüzde 55,7 oranında artışla 3 milyon 814 bin tona ulaşması tahmin ediliyor. Bundan önceki en yüksek üretim 2024 yılındaki 3 milyon 750 bin tonluk üretimdi. Son 5 yılın en düşük üretimi ise 2023 yılında 1 milyon 520 bin ton olarak gerçekleşti.

TÜİK’in açıkladığı elbette ilk tahmin. Temmuz ve Ağustos ayını geçirmeden zeytinde net bir tahmin ve veri ortaya koymak doğru değil. Ancak, sahaya bakıldığında üretimin yüksek olacağı anlaşılıyor. Türkiye’nin zeytin üretimindeki bu yükselişi nasıl değerlendireceği üzerinde çalışılması, konuşulması gerekir.

 Zeytinde hedefler tuttu, arz fazlası ne olacak?

Zaman zaman hatırlatıyorum, Mehdi Eker’in tarım bakanlığı döneminde, 2009 yılında zeytincilikte 5 yıllık bir strateji belirlendi. Bu stratejiye göre; Türkiye, 5 yıl içinde yani 2014 yılına kadar zeytin dikim alanını 1 milyon hektara, zeytin ağacı sayısını 180 milyona, sofralık zeytin üretimini 650 bin tona, yağlık zeytin üretimini 2,5 - 3 milyon tona, zeytinyağı üretimini 750 bin tona, kişi başına zeytinyağı tüketimini 5 litreye çıkaracaktı.

Bu veriler sonucunda, Türkiye, sofralık zeytinde dünyada birinci, zeytinyağında İspanya’dan sonra dünyanın 2. büyük üreticisi olacaktı. Belirlenen bu hedeflere 5 yılda değil ama 2024 yılında büyük oranda ulaşıldı. Zeytin ağacı sayısı 204 milyonun üzerinde. Toplam zeytin üretimi 2024 yılında 3,7 milyon ton oldu. Kişi başına zeytinyağı tüketimi 5 litre yerine hâlâ 2 litre civarında. En önemlisi zeytinyağında İspanya’dan sonra ikinci ülke olma hedefi gerçekleşti.

 Uyarılar dikkate alınmadı, üretici endişeli

Bu hedefler gerçekleşti, ancak artan zeytin ve zeytinyağının nasıl değerlendirileceği konusunda planlama yapılmadığı için üretim artınca üretici “ürünümü satamam, fiyat düşer” endişesi yaşıyor. Üretim artışının faturası üreticiye kesiliyor.

Tarım Bakanlığı, 2009 yılında bu hedefleri açıklarken o zaman da defalarca yazmış ve uyarmıştık; “Türkiye, 750 bin ton yağı nasıl pazarlayacak, kime satacak? Bunun da bugünden planlanması, buna göre önlemler alınması gerekiyor.” dedik. Bu uyarılar dikkate alınmadı, planlama yapılmadığı gibi son birkaç yılda varilli ve dökme yağ ihracatına defalarca yasak getirildi. Uygulanan yasaklarla Türkiye, mevcut pazarlarını ve pazarda prestij kaybetti.

 İhracatçılardan önemli uyarılar

Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği’nde önceki gün düzenlenen basın toplantısında sektörün genel durumu ve bu yılki rekolteyle ilgili bazı değerlendirmeler yapıldı. Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, nisan........

© Ekonomim