Tunus, 56 bin 700 ton zeytinyağını Avrupa Birliği’ne gümrüksüz olarak ihraç ediyor. Türkiye’ye verilen kota ise sadece 100 ton civarında. Yıllardan beri, bu gümrüksüz ihracat kotasının artırılması için çaba gösteriliyor. Ancak sonuç alınamıyor.

 Tunus, 56 bin 700 ton zeytinyağını gümrük vergisini ödemeden ihraç ediyorsa ve siz ton başına 1.245 Euro vergi ödüyorsanız rekabet etme şansınız yok. Bu nedenle Avrupa Birliği’ne yapılacak zeytinyağı ihracatında kota çok önemli.

     Zeytinyağı, Avrupa Birliği için çok kritik bir ürün. Dünya zeytinyağı üretiminin yüzde 61’ini, ihracatın yüzde 65’ini, tüketimin ise yüzde 45’ini Avrupa Birliği gerçekleştiriyor.  

Avrupa Birliği, yıllık zeytinyağı üretiminin yaklaşık yüzde 38’ini ihraç ederken, üretiminin yüzde 9’u kadar ithalat yapıyor. Bunun da yarısını tekrar ihraç ediyor. İthalatın yüzde 57’sini İspanya, yüzde 33’ünü İtalya gerçekleştiriyor. İhracatta ise İspanya’nın payı, yüzde 56 iken, İtalya’nın payı yüzde 29.

Tunus, yüzde 75 ile Avrupa Birliği’ne en fazla ihracat yapan ülke konumunda. İkinci sırada yüzde 7,8 ile Türkiye olurken, Arjantin yüzde 3,9 ile üçüncü, Fas, yüzde 3,5 ile dördüncü sırada.

Ticaret Bakanlığı yetkilileri, Ege Zeytin ve Zeytinyağı ihracatçıları Birliği yöneticileri ve panel katılımcıları, İzmir’de düzenlenen “Zeytin ve Zeytinyağı Sektör Buluşması”ında bir araya geldi.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Tarım Bakanlığı’nın 6 Ocak 2026 tarihli, “Avrupa Birliği Zeytinyağı Görünümü” raporuna göre, Avrupa Birliği’ne zeytinyağı ihracatının yüzde 75’ini gerçekleştiren Tunus’un 2025 yılı için 56 bin 700 tonluk gümrüksüz ihracat kotası var. Avrupa Birliği ile Tunus arasında imzalanan ortaklık anlaşması gereği, Tunus, 56 bin 700 ton zeytinyağını Avrupa Birliği’ne gümrüksüz olarak ihraç ediyor. Türkiye’ye verilen kota ise sadece 100 ton civarında. Yıllardan beri, bu gümrüksüz ihracat kotasının artırılması için çaba gösteriliyor. Ancak sonuç alınamıyor.

Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği’nin 25 Mart’ta İzmir’de düzenlediği “Zeytin ve Zeytinyağı Sektör Buluşması” ında ilk paneldeki konuşmaları “Sürdürülebilir zeytin tarımı için rekolte tespit yöntemi” başlığı ile dün yazdım. İkinci panelde “Türk Zeytinyağının Rekabet Gücü ve AB Kotaları”nı konuştuk.

 AB kotaları neden önemli?

Avrupa Birliği’ne yapılan zeytinyağı ihracatında eğer kotanız yoksa ton başına 1.245 Euro gümrük vergisi ödemek zorundasınız. Tunus, 56 bin 700 ton zeytinyağını gümrük vergisini ödemeden ihraç ediyorsa ve siz ton başına 1.245 Euro vergi ödüyorsanız rekabet etme şansınız yok. Bu nedenle Avrupa Birliği’ne yapılacak zeytinyağı ihracatında kota çok önemli.

Moderatörlüğünü yaptığım “Türk Zeytinyağının Rekabet Gücü ve Avrupa Birliği Kotaları” panelinde Tarım ve Orman Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdür Yardımcısı Ahmet Volkan Güngören, Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü Tarım Dairesi Başkanı Halis Kaya, Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Avrupa Birliği ile Kurumsal İlişkiler ve Tarım Dairesi Başkanı Ahmet Selçuk Nalbant ve Türkiye İhracatçılar Meclisi Brüksel Temsilcisi Mehmet Tan konuşmacı olarak katıldı.

 Avrupa Birliği vazgeçilecek bir pazar değil

Tarım ve Orman Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdür Yardımcısı Ahmet Volkan Güngören, taklit ve tağşiş konusunda iç piyasada yaşanan sorunların dışarıda, ihracatta yaşanmadığını belirterek şunları söyledi: “Zeytinyağında, dış ticarette içerideki gibi karamsar bir tablomuz yok. Yani analiz açısından geri dönen ürün konusunda baktığımız zaman bizim gıda güvenliği bilgi sistemimiz var. Geri dönen ürünümüz çok az denecek miktarda, önemsenmeyecek kadar az. Şimdi coğrafi konum olarak Türkiye’nin konumuna baktığımız zaman Avrupa Birliği bizim için özellikle tarımsal ürün ticaretimizde vazgeçemeyeceğimiz bir partner. Avrupa Birliği pazarında tarım ürünlerimiz ciddi olarak yer buluyor. Bulması için de gerek bizim bakanlığımız, gerek ticaret bakanlığı gerekse de diğer devlet kurum ve kuruluşları aktif rol alıyor. Son üç yıl içerisinde biz tarihimizde ilk kez Avrupa Birliği ile tarım alanında yüksek düzeyli diyalog gerçekleştirdik. İlkine Türkiye’de ev sahipliği yaptık. Daha sonra Brüksel’e gittik. Şimdi üçüncüsünü de önümüzdeki dönemde Türkiye’de planlamayı düşünüyoruz. Dile getirdiğiniz Avrupa Birliği’nde zeytinyağı kotası noktasında da bakanlık olarak, Türkiye’ye uygulanan bu haksızlığın giderilmesi lobi faaliyetlerimizden bir tanesi. En önemlisi en üst düzeyde yapılan iletişim. Orada da bu konuları gündeme getireceğiz. Bundan emin olabilirsiniz.”

 “Tunus’u ayakta tutmak istiyorlar”

Tunus özelinde en yüksek zeytinyağı kotasının 56 bin 700 ton olduğuna değinen Güngören: “Tunus’un ayrı bir özelliği var, Avrupa Birliği için. Bir kere coğrafi yakınlık, göç problemleri var. Tunus’u ayakta tutmak istiyorlar diye düşünüyorum ben. Yani kendi ayakları üzerinde durabilecek bir yardımda bulunmak istiyorlar. Tabii oradan gelen dökme ürün de aynı zamanda katma değerli ürün olarak bütün dünya piyasalarına yine dediğim gibi İspanya ve İtalya........

© Ekonomim