Öğrenciler, sınıf ve ırksal baskı karşısında Fransa
Fransa’nın kenar mahallelerindeki yoksul kesimlerde başlayan lise isyanı, ekonomik ve ırksal baskının yanı sıra polis şiddetini de hedef alarak ulusal bir boyut kazandı.
13 Ekim’e gelindiğinde, Fransa’daki lise protesto hareketi hızla büyüyerek ülke genelinde yarım milyona yakın insanın sokaklara dökülmesine neden olmuştu. O gün, İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg, her şeyin başladığı liselerden biri olan, yoksul Paris banliyösü Saint-Denis’deki Lycée Paul Eluard’a dayanışma ziyareti gerçekleştirdi. Thunberg, “tüm dünya izliyor” ve “Fransız öğrencilerle gurur duyuyor” dedi. [1] 16 Ekim’de başlayacak iki haftalık okul tatiliyle birlikte, üç haftayı aşkın süredir devam eden bu dikkat çekici hareketin devam edip edemeyeceği henüz belli değil. Bununla birlikte, Fransa’da olduğu gibi birçok yerde de açıkça neo-faşizme doğru ilerleyen ırkçı bir kapitalist sisteme karşı, soldan ve gençliğin en genç kesiminden yeni bir meydan okuma ortaya atıldı.
Yaklaşık üç yıl önce, Fransa, yoksul ve etnik olarak ezilmiş banliyölerinde ve daha fakir şehir mahallelerinde ülke çapında bir başka ayaklanma yaşadı. 27 Haziran 2023’te, sorguya çekilmeyi reddeden Cezayir kökenli on yedi yaşındaki Nahel Merzouk polis tarafından vurularak öldürüldü. Nahel ölü yatarken, banliyöler ve diğer marjinalleştirilmiş topluluklar, başı çeken gençler ve ergenlik öncesi çocuklarla birlikte ayaklandı. Beş gün sonra toz duman dağıldığında, 250 polis karakolu ve kontrol noktası saldırıya uğramış, 700 polis yaralanmış, birçok mal mülk tahrip edilmiş ve 3.000 genç tutuklanmıştı; bunların çoğu acımasızca yargılanıp hapse atıldı. Fransız egemen sınıfları, ana akım medya, politikacılar ve sendika bürokratları için 2023, uzun vadeli siyasi veya sosyal önemi az olan, halının altına süpürülüp unutulması gereken mantıksız bir patlama olarak görüldü. Ülkenin yaygın polis şiddeti ve ırksal profillemesi gibi altta yatan sorunlara yönelik neredeyse hiçbir şey yapılmadı.
Bazı yönlerden, Eylül-Ekim 2026 gençlik ayaklanması 2023’ün tekrarı oldu. Mevcut ayaklanmanın ortaya çıktığı topluluklar esasen 2023’tekiyle aynı ve polisle yaşanan çatışmalar, daha doğrusu gençlere yönelik acımasız polis şiddeti, çok az şeyin değiştiğini gösteriyor. Politikacılar ve kurumsal medya arasında hakim olan söylem, isyan edenleri “vahşi” ve benzeri sıfatlarla nitelendirmeye devam ediyor.
Ancak 2026, 2023’ün daha büyük bir versiyonundan çok daha fazlası. Öncelikle, bu yılki ayaklanmanın büyüklüğü, kapsamı ve kalıcılığı daha büyük oldu. İlk haftasında, Paris bölgesinin yoksul ve dışlanmış kesimlerindeki liselere yayıldı. Bunu yaparken, artık sadece kendiliğinden bir isyan olmaktan çıkıp, çok somut taleplerde bulunan bir harekete dönüştü.
İkinci olarak, bu durum banliyölerden ve şehrin daha yoksul bölgelerinden daha avantajlı, hatta ayrıcalıklı liselere de yayıldı . Ayrıca ebeveynleri, üniversite öğrencilerini ve sendikaları da içerdi. Bütün bunlar, banliyölerin izolasyonunu , kısa bir süreliğine de olsa, kırmaya yardımcı oldu. Dahası, birlikte hareket ettikleri takdirde sistemi gerçekten kökten değiştirebilecek türden sosyal güçleri harekete geçirdi.
Üçüncüsü, kısmen bu daha geniş dayanışmaların bir sonucu olarak, hareket daha örgütlü ve daha politik hale geldi ve net ve kapsamlı talepler dile getirdi. Bu durum, ayaklanmanın kentsel bir topluluktan daha yapılandırılmış bir mekan olan okullarda merkezlenmesiyle kolaylaştı; bu da katılımcıları, banliyölerde bile , sokak serserileri, “vahşiler” vb. olarak şeytanlaştırılmaya karşı daha az savunmasız ve daha az tecrit edilmiş hale getirdi.
Dördüncüsü, 2023’e kıyasla daha fazla sayıda önemli siyasi figür gençleri açıkça destekledi.
Sonuç olarak, tüm bunlar merkez sağ hükümeti birkaç küçük taviz vermeye zorladı; ancak hükümetin asıl tepkisi şeytanlaştırma ve baskı oldu.
Bu daha geniş kapsamlı anlamlar nedeniyle, 2026 yılı bazen –hem Fransız medyasında hem de küresel olarak– 1968 devrimci yılının zirve noktası olan ve üniversite ve işyerlerindeki işgallerin ardından on milyon işçinin greve gittiği kitlesel öğrenci-işçi ayaklanmalarıyla karşılaştırılıyor. Bu karşılaştırma elbette bir abartı. Bununla birlikte, 2026 yılı, Fransa’daki Emmanuel Macron gibi neoliberal, kemer sıkma kapitalizmini temsil eden ve desteği hızla azalan siyasi rejimler tarafından kolayca kontrol altına alınamayacak türden geniş ve derin bir huzursuzluğun işaretidir. Çünkü bu konjonktürün iki tarafı, bir tarafta La France Insoumise (LFI) gibi yeni solcu siyasi partilere doğru bir yükseliş, diğer tarafta ise neo-faşist Rassemblement National (RN)’ye doğru bir yükseliştir.
2026 isyanı nasıl gelişti?
18 Eylül Cuma günü,........© Ek Dergi
