menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Tarihin yeniden yazımı geleceği değiştirir mi?

52 0
24.10.2026

Uluslararası 16. Kocaeli Kitap Fuarı, “Romanla­rın ve Hatıratların İzin­de: Her Kitap Bir Medeniyeti Ya­şatır” ana temasıyla ve zengin­leştirilmiş özel oturumları, yazar buluşmalarıyla Kocaeli Kongre Merkezi'nde coşkuyla gerçek­leştirildi.

Fuar kapsamında dü­zenlenen “Ağaçlar Kitap Açtı” et­kinliğiyle İzmit, Gebze ve Kocae­li Üniversitesi'nde binlerce kitap okurlarla buluşurken; onur ko­nuğu Prof. Dr. Ahmed Güner Sa­yar'ın katılımları ve dünya ede­biyatından uluslararası yazarla­rın dahli fuara damgasını vurdu. Tarihin yeniden okunduğu, hatı­raların ve belgelerin yakın tarihe ışık tuttuğu bu dev organizasyo­nun en dikkat çekici buluşmala­rından birinin ardından dünya­ca ünlü tarihçi ve yazar Roger Crowley ile Conquerors (Fatih­ler) kitabından hareketle tarihi, deniz yollarını ve imparatorluk­ların doğasını konuştuk.

Doğrusu Roger Crowley, tarih­çiliğinin yanında cidden müthiş bir tarih anlatıcısı. Özellikle onu okurken Girit, İskenderiye, İs­tanbul, Genova, Venedik, Roma gibi şehirlerin hepsiyle ilgili ayrı ayrı çok güzel filmler izlemiş gibi hissediyorsunuz. Kendisi uzun yıllar İstanbul’da yaşamış, şehrin tarihini de bir o kadar tarafsız ir­delemeye çalışmış ve kesinlikle çok elit bir tarihçi. Bu isimle söy­leşi yapmak gurur vericiydi.

1 Kendinizi yalnızca bir ta­rihçi olarak mı görüyorsu­nuz yoksa Roger Crowley’nin içinde bir yerlerde bir roman­cı da var mı?

Ben eğitimli bir tarihçi deği­lim. Tarihe her zaman ilgi duy­dum ama aslında İngiliz edebi­yatı mezunuyum. Bu yüzden tarihsel olayları açımlarken kul­landığım bazı yöntemlerin ede­biyat geçmişimden geldiğini dü­şünüyorum. İçimde bir roman­cı olduğunu sanmıyorum; hikâye uydurma konusunda beceriksi­zim. Ama tarih anlatırken geri­lim yaratmak, bazı bilgileri belli bir noktaya kadar saklayıp son­ra ortaya çıkarmak, örüntülerin ve rastlantıların peşine düşmek, karakterleri birkaç güçlü çizgiy­le özetlemek gibi edebi teknikleri kesinlikle kullanıyorum. Bunlar bir romancının da başvurabile­ceği yöntemler. Yine de kendimi en doğru biçimde “anlatı tarihçi­si” olarak tanımlardım.

2 "1453" ile İstanbul'un fet­hini Batılı okura hem Bi­zans hem Osmanlı tarafından anlattınız. Bu kuşatmayı iki tarafın gözünden yazmak si­ze neler öğretti?

Bu devasa tarihi olayı her iki tarafın gözünden ele almak, ta­rihin hiçbir zaman tek taraflı bir zafer ya da trajediden ibaret ol­madığını bana bir kez daha öğ­retti. Hem surların ardındaki Bi­zanslıların çaresizliğini ve inan­cını hem de surların dışındaki Osmanlı ordusunun disiplinini, stratejik zekasını ve Sultan II. Mehmed'in vizyonunu anlama­ya çalıştım. İki tarafın da kendi değerleri, korkuları ve kararlı­lıkları vardı. Tarihi yazarken bir tarafı "kahraman" diğerini "düş­man" olarak sunmak yerine, in­san unsurunu ve her iki dünya­nın bakış açısını tarafsızca or­taya koyduğunuzda, ortaya çok daha insani, trajik ve büyüleyici bir hakikat çıkıyor.

3 Sizin için tarihçi nerede biter, hikâye anlatıcısı ne­rede başlar?

Az önce sözünü ettiğim yön­temleri ve yaklaşımı çok güzel özetlediniz. Elbette tarih ile kurmaca arasında benzerlik­ler var. En temel düzeyde, tarih okurlarının da aslında hikâyeler deneyimlediğini düşünüyorum; zaten tarih okumanın ödüllerin­den biri de bu. Benim için tarih­çiyle hikâye anlatıcısı arasındaki sınırlar oldukça net: Hiçbir şey uydurulmamalı. Bazen insan, “Keşke şu şöyle olmuş olsaydı” diye düşünmeye kapılabiliyor ama bu ayartıya kesinlikle diren­mek gerekir. Özellikle birinci el­den anlatılarla, olaylara tanıklık........

© Dünya