Uluslararası iliş­kiler alanını analiz ederken bazı kavramların çok sık ve yerli yersiz kul­lanılması onların içindeki anlam de­rinliğini kaybetme­lerine neden ola­biliyor. Güç, stra­teji, jeopolitik gibi kavramlar bunlardan yalnız­ca üçü. Hemen her konuda ağ­zımızdan düşürmediğimiz bu kavramlar uluslararası arena­daki rekabetin dinamiğini ve araçlarını anlatmakta kullanı­lıyor. Oysa alanda çalışanlar bilirler ki, güç göreceli bir kav­ramdır ve hangi güç unsuru­nun ön plana çıkacağını zama­nın ruhu belirler.

Savaş ya da barış ortamında farklı unsurlar gücün sınırları­nı çizer. Örneğin, askeri gücü­nün diğerlerinden üstün oldu­ğu düşündüğümüz Rusya, ABD gibi devletlerin savaş kapasi­teleri sahaya inildiğinde hiç de kağıt üzerindeki kadar net sonuçlar üretmeyebilir. Keza ekonomik gücü olan ülkelerin küresel bir enerji krizindeki zayıflıkları ya da enerji üreten, neredeyse petrole boğulmuş ülkelerin, 2-3 füzeyle kapanan Hürmüz Boğazı’ndaki çaresiz­likleri düşünüldüğünde gücün ne olduğu ve ne zaman kulla­nılabildiğinin değişken bir ka­raktere sahip olduğu görülür.

Güç gibi “strateji” de sıklık­la kullanılan ancak taktik kav­ramı ile karıştırıldığı gibi tam da anlaşılamayan kavramlar arasında yer alır. Kaldı ki yol üstünde değiştirildiği de vaki­dir. Bazen yayılma ve büyüme amaçlı olarak ortaya koyulan büyük stratejinin çökmesi ha­linde hızla bir varoluş, yani ha­yatta kalma stratejisine dönüş­mesi mümkündür.

Jeopolitik önem ve jeopolitik güç

Jeopolitik kavramı da değiş­kenliği içinde barındıran es­nek bir terimdir ve “jeopolitik güç” ile “jeopolitik önem” ço­ğu zaman birbiriyle karıştırı­lır. Öncelikle bu kavramların farklı kaynaklardan beslendi­ğini ve jeopolitik önem dedi­ğimiz şeyin edilgen, yani baş­kaları tarafından belirlenen ilişkisel bir içeriğe sahip ol­duğunu belirtelim. Jeopolitik önem, bir coğrafyanın kendi­sinden çok başkaları açısından taşıdığı değeri ifade eder. Yani Türkiye’nin jeopolitik önemi, Türkiye için değildir; Avrupa için olabilir, ABD için olabilir.........

© Dünya