Son iki yazıda birbirini tamamlayan iki konuyu ele aldım. Önce Z kuşağının mevcut gelir, pe­şinat ve kredi koşullarıyla nasıl ev sahibi olabile­ceğini sorguladım. Ardından orta sınıfın değişen konut tercihlerini, daha küçük ama nitelikli, ulaşı­labilir ve kullanım maliyeti yönetilebilir konut ih­tiyacını yazdım. Şimdi üretim tarafına geçmek is­tiyorum. Bu konutları kim, hangi arsa ve hangi fi­nansman modeliyle üretecek?

Geçtiğimiz günlerde BloombergHT’de ABD'deki konuta erişilebilirlik sorununu ele alan uzunca bir yayın vardı. Tartışma 2008 mortgage krizine kadar gidiyordu. Kriz sonrasında haciz yoluyla piyasaya çıkan çok sayıda müstakil konut, düşük faiz orta­mının da etkisiyle kurumsal yatırımcıların ilgisi­ni çekti. Büyük yatırım şirketleri bu konutları satın alarak kiralık konut portföyleri oluşturdular.

Öncelikle şu konuda netlik oluşturmak gereki­yor. Konut piyasasının finansal açıdan istikrarlı veya yatırımcı açısından cazip olması, o piyasanın hanehalkı açısından erişilebilir olduğu anlamına gelmiyor. Özel sermayenin konut yatırımlarına yönelmesi de kendi başına erişilebilir konut üret­miyor. Sermayenin hangi koşulla, hangi amaçla ve hangi kamu politikası içerisinde sisteme girdiği­ne bakmak gerekiyor.

Finansman tek başına yetmiyor

ABD'deki tartışmanın ikinci tarafı bence Türki­ye açısından daha da önemliydi. Finansmanı artır­mak ile konuta erişilebilirliği artırmak aynı şey de­ğil. Daha fazla kredi sağlayarak talebi finanse edebi­lirsiniz. Fakat yeterli konut üretmiyorsanız, arsa ve üretim maliyetini değiştirmiyorsanız, özellikle ar­zın sınırlı olduğu yerlerde sağlanan finansmanın........

© Dünya