Halley, Per Aspera: Tarım-ÜFE’nin tek haneyi müjdeleyişi
“Hey sevgili dünya… Güzele doğru böyle biteviye” Melih Kibar – Klips ve Onlar
Adını yörüngesini isabetle hesaplayan astronom Edmond Halley’den alan kuyruklu yıldız, yaklaşık 76 yılda bir Dünya’nın semalarında beliriyor. Son geçişini 1986 yılında izlediğimizde Türkiye, Eurovision Şarkı Yarışması’nda o tarihe kadarki en yüksek puanına ulaşmıştı. Her dönüşü gökyüzünde olduğu kadar insanların belleğinde de ayrı bir heyecan uyandırıyor.
Türkiye’de enflasyonun tek haneyi görmesi son yıllarda neredeyse Halley kadar seyrek yaşanan bir hadise. Böyle dönemlerde geriye sevinmekten çok, o anın kıymetini bilmek kalıyor.
Newton’un üçüncü yasası: Etkiye tepki
Bundan bir yıl önce TÜİK’in açıkladığı 2025 Haziran ayı Tarım-ÜFE verisinde aylık artış ’a ulaşmış, yıllık enflasyon bir anda P’nin üzerine sıçramıştı. Bu yıl ise aynı veri aylık %9 gerileyerek yıllık artış hızını tek haneye, %9,55’e sert bir frenle indirdi. 28 Temmuz 2025 tarihli “Newton’un Kemiklerini Sızlatmak” başlıklı Ekonoritmiks yazımızda bu mekanizmayı ayrıntısıyla incelemiştik. Teleskobu yeniden gökyüzüne çevirelim. Galakside yıldızlar nasıl hizalanıyor?
Geçtiğimiz yıl zirai don ve ardından gelen kuraklık özellikle meyve ve sert kabuklu ürünlerde ciddi bir meteorolojik dışsal şok oluşturdu. Arz daralınca fiyatlar astronomik seviyelere yükseldi. Tam dezenflasyon hız kazanmış, TÜFE’de gıda kategorisi 0’ların başına gerilemişken meyve enflasyonunun `’lara, Tarım-ÜFE’nin ise P’nin üzerine çıkması ilk bakışta çelişkili görünüyordu. Oysa TÜFE ile Tarım-ÜFE farklı ürün bileşimlerini değişik ağırlıklarla ölçtüğünden ayrışma doğaldı.
Bu yıl ise T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek’in sunumlarında da yakından izlediğimiz üzere (“Suya Kanacak Kadar”, 22 Nisan 2026) mevsim normallerinin üzerindeki yağışlarla rekolte görünümü toparlandı, arz-talep dengesi yeniden kurulmaya başladı. Aslında verinin yönü ay başında açıklanan TÜFE ile Sınai ÜFE’nin (Yİ-ÜFE) gıda alt kalemlerinde zaten belirmişti. Yaş sebze fiyatlarının iki ayda ! gerilediğini, meyve fiyatlarında ise yıllık enflasyonun gibi sınırlı bir düzeyde seyrettiğini görmüştük. Gıda sanayisinde fabrika çıkış fiyatları da 0 bandında dengeleniyordu. Dolayısıyla........
