Behçet Aysan'ı kurşundan koruyan koğuşB

Behçet Aysan’ın ‘116. Koğuş’ başlıklı bir şiiri var; ‘sevgili arkadaşım psikiyatr dr. y. doğan’a’ diye ithafıyla başlıyor.

İlk başta bir hapishane şiiri gibi okunabilir, zaten şiirimizde ‘koğuş’ sözcüğü geçiyorsa orası genellikle hapishanedir. Hapishane koğuşlarında atılan voltaların, birikmiş özlemlerin, okunmuş kitapların, beklemelerin, aşkların hatta ayrılıkların şiiri olduğu kadar, direnmenin ve ısrar etmenin de şiiridir. 

Koğuş iktidarın alanıdır; hapishanelerde olduğu gibi hastane ve okul yatakhanesi gibi yerlerde, birden fazla insanın barındığı alanları tanımlar. Kuralları ve yaptırımları vardır. Ne mahremiyetten söz edebiliriz ne de kişisel alandan; kolektifi ve kitle olmayı simgeler. Ulus devlet her yerde her şeyin adını koyduğu gibi makul vatandaşın üretim sürecinin ve koğuştaki disiplinin de adını koyar. Askeri koğuşlarda ışıkların gece aynı saatte sönmesi, herkesin sabah aynı saatte uyanması gerektiği zamanlara ben de tanık olmuştum…

Netice itibariyle insan hiyerarşisindeki barınma başlığı altındaki koğuşu, tek başına bir barınma alanı olarak adlandırmak güçtür. Başefendi ve nöbetçi gardiyanlar sayıma gelir. Nöbetçi doktorun ya da vizitelerin de içine katılmasıyla başhekim bu alanlardan sorumludur. Nöbetçi subayı saymaya zaten gerek yok. 

Örülü duvarlar dışarıya karşı bir güven ve barınma hissinden ziyade içerideki iktidarın emrinde ve gözetimindedir. Normal zamanlarda bir araya gelmesi ve yaşam allanını paylaşması mümkün olmayan insanları bir arada tutmanın ranzaları dizilidir orada. Mutlak itaata karşı mutlak direniş alanları olarak da okunabilir.

Ama 116. Koğuş bütün bu anlamların dışında bir neden taşır. Behçet Aysan hayatta kalabilmek için orada, o koğuşta saklanmakta, eşi ve çocuğunu bile camların ardından görmektedir. Koğuş bir tutulma alanı değil, şair için hayatta kalma alanıdır.

1968 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne başlayan Behçet Aysan, siyasal faaliyetlerinden dolayı 12 Mart 1971 muhtırası sonrasında tutuklandı. Ama 116. Koğuş şiiri........

© Diken