İnsanın hayatta öğrenmesi gereken en önemli bilgilerden biri insan tanımaktır. Yanlış insanın verdiği zarar yalnızca maddî değildir. Bazen zihninizi yorar, bazen bedeninizi tüketir, bazen itibarınızı zedeler, bazen zamanınızı çalar, bazen de cebinizi boşaltır. Bu sebeple, asil insanla aşağılık insanı ayırt edemezseniz başınız sıkıntıdan kurtulmaz, iflah olamazsınız; zihniniz de, bedeniniz de, cebiniz de sürekli iflas eder. Asalet; ahlâkın, vicdanın, vefanın ve karakterin kalitesidir. Nice fakir insan vardır ki; asil bir karakter taşır, nice makam ve servet sahibi vardır ki; davranışları son derece bayağıdır. Nice diplomasız insan vardır ki; sözünün eri, emanete sadık ve vefalıdır, nice yüksek tahsilli insan da vardır ki; menfaati söz konusu olduğunda bütün değerlerini bir kenara bırakabilir. İnsanın gerçek kalitesini üzerindeki elbise, oturduğu koltuk veya cebindeki para değil; güç, para ve menfaat karşısındaki duruşu gösterir.

Asil insan; kendisine yapılan iyiliği unutmaz, emaneti korur, dostunun sırrını araları bozulduğunda bile açıklamaz. Güç kazandığında eski dostlarını küçümsemez, işi düştüğünde yaklaşıp işi bittiğinde uzaklaşmaz. Başkasının zaafını kendi menfaatine kullanmaz, kendisine yapılan iyiliğin karşılığını veremese bile onun kıymetini bilir. Vefa, onun için menfaat sürdüğü müddetçe geçerli bir sözleşme değil, karakterinin gereğidir. Çünkü asil insanın ahlâkı şartlara göre değil, sahip olduğu değerlere göre şekillenir. Aşağılık karakter ise; menfaati kadar dosttur. İşi düşünce yaklaşır, işi bitince uzaklaşır, ihtiyacı olduğunda sizi över, ihtiyacı kalmadığında sizi görmezden gelir. Sırrınızı öğrendiğinde onu emanet olarak değil, gerektiğinde kullanabileceği bir silah olarak görür. Zaafınızı fark ettiğinde merhamet etmek yerine istismar eder, iyiliğinizi iyilik olarak........

© Denge