İZLE Çavuşesku’nun Termometresi 2’li Görüş İki Savaş Bir Yazar Cumhuriyet’in Edebiyatı Varsayılan Ekonomi Yakın Tarih Tümünü Gör

Çavuşesku’nun Termometresi

Cumhuriyet’in Edebiyatı

OKU Yazılar Röportajlar Çeviriler D84 INTELLIGENCE Asterisk2050 Yazarlar Kitap Yorum

D84 FYI Hariçten Gazel ABD Gündemi Avrupa Gündemi

Tanıl Bora Linçi Üzerine

Türkiye’de sosyal bilim akademisyenlerini ve entelektüelleri üç ana gruba dağıtmak mümkün: liberal, sol ve sağ. Elbette kaba bir gruplandırma bu. Doğrudan erken 19. yüzyıl Avrupa kıtasının ideolojik yelpazesinden mülhem. Daha detaylısına gerek var mı? Bence yok. Zira son iki yüzyılda olan aslında grup-içi çeşitlenme ve gruplar arasında alaşımlarla daha rafine duruşların ortaya çıkışı.

Amacım Türkiye’de akademik/entelektüel sınıfın kendi iç ayrımları ile kusursuz bir haritasını çizmek değil. Amacım daha basit. Bu üç farklı grubun “akademik/entelektüel aktivite nedir?” sorusu üzerine duruşlarını karşılaştırmak. Karşılaştırmanın derli toplu veriye değil, uzun yıllar biriken kişisel izlenimlerime dayandığını, bu yüzden eksik ve tartışmaya açık olduğunu hatırlatarak.

Liberal akademik/entelektüel sınıfla (kısaca liberal) başlarsam. Liberalin duruşu tipik sosyal ve insani bilimsel duruşu anımsatır. Bilim insanı çalıştığı konulara karşı objektif kalabiliyorsa, sosyal bilim insanı da pekala çalıştığı konulara karşı objektif kalabilir ve o objektiflikle siyaset, ekonomi, kültür analizlerini yürütebilir. Benzer şekilde liberal de yürüttüğü akademik/entelektüel aktiviteyi objektif, sınıflar üstü bir aktivite olarak görür. Kendi kişisel değerlerini ve sınıfsal aidiyetlerini paranteze aldığına, yürüttüğü aktiviteye etkilerini sıfırlayabildiğine veya sınırlandırabildiğine olan inançla. Bu inancın kaynağı da, aynı bilimde olduğu gibi, sosyal/insani bilimsel yöntemin esaslarını takiptir. Liberal sosyal/insani bilimlerin kavramları ile konuşuyordur, metoduyla analizini yapıyordur.

Liberal kendisinin de değerlerden ari olmadığını kabul edilebilir elbette, ancak bu noktada hangi değerler sorusu önem kazanır. Liberal için toplumu, hatta bütün insanlığı ilgilendiren ortak konular vardır, toplumun veya insanlığın ortak menfaatleri vardır ve bazı değerler o ortak menfaatlerin korunması içindir. Hukukun üstünlüğü herkes için gereklidir. Temel haklar veya özgürlükler. Ve elbette demokrasi. Bu duruş aslında liberal felsefenin devamıdır, ki o yüzden mensubu olduğu akademik/entelektüel grubun adı liberaldir.

Varolan toplum, bireylerin kendi rızalarıyla ve kendilerinden alınamaz haklarla dahil olduğu ve toplumsal bir sözleşme ile inşa ettiği bir toplumdur. Akademik/entelektüel aktivite tek tek bireyler veya o toplumu oluşturan belirli gruplar veya sınıflar için değildir, bütün toplum içindir. Bütün toplumun menfaatini korumak........

© Daktilo1984