menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Doğal afetlerde hukuki sorumluluk - Suna Türkoğlu

41 0
20.10.2026

İstanbul’da geçen günlerde etkili olan ve son 84 yılın en kuvvetli yağışları arasında gösterilen sağanak; sel ve taşkınlara yol açarak can ve mal kayıplarına neden oldu. Yaşananlar, “idarenin hukuki sorumluluğu” konusunu bir kez daha gündeme getirdi.

Yaşamı doğrudan etkileyen ve ciddi zararlara neden olan afetlerin yol açtığı olumsuzlukların giderilmesi konusu “yardım” olarak mı, “hukuki sorumluluk” olarak mı nitelendirilmelidir? Zira bu nitelendirme, zararın giderilmesinde ve hak sahipliklerinin belirlenmesinde devletin veya daha dar bir kavramla, idarenin yükümlülüğünü ortaya koyacaktır.

Yardım, yardım edenin vicdanına ve isteğine kalmış iken hukuki sorumluluk, yükümlü tutulanın insiyatifinde değildir. Yasal düzenlemeler ve özellikle de idari yargı yerlerince verilen kararlar bu tür olaylarda idarenin hukuki sorumluluğunu ortaya koymaktadır.

Toplumun genel yaşamını etkileyen afetler nedeniyle alınacak önlemler ve yapılacak yardımlar 1959’da kabul edilen 7269 sayılı yasayla belirlenmiştir. Genel yaşama etki eden afetlerde uğranılan zararların devlet tarafından giderilmesi iki şekilde sağlanabilir:

Birincisi, devletin afet ile ilgili yasal düzenlemelerde belirtilen koşullarda ve afet sonrası çıkarılan özel düzenlemelere göre verdiği nakdi yardımlar ve tanıdığı kredi vb. imkânlar; ikincisi, afetten zarar görenlerin idari yargı yerlerinde açabilecekleri davalardır.

Afet sonrasında ortaya çıkan idari sorumlulukta zarar görenlerin idare mahkemelerinde açacakları davalar, hak sahipliliğinin belirlenmesi gibi konularda iptal davası, zararın giderilmesi konusunda ise tazminat davalarıdır.

Doğal afet nedeniyle oluşan hasar ve tahribata ilişkin hizmetlerin yürütülmesi ise 1995’te kabul edilen 4123 sayılı yasaya göre yapılmaktadır. Bu yasalar, Anayasa’ya göre sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’nin doğal afetlerde vatandaşlarına yönelik sorumluluğunu bizzat devletin kabul etmesinin sonucudur. Bu sorumluluk zaman içinde, yargı kararlarıyla da pozitif yönde değişikliğe uğramıştır.

HUKUKİ SORUMLULUĞUN KOŞULLARI

İdari yargı kararlarıyla idarenin hukuki sorumluluğunun koşulları ortaya konulmuştur. Birinci koşul, idarenin bir işlem veya eyleminin bulunmasıdır. İdarenin tek taraflı olarak, icrai nitelik taşıyan kesin ve yürütülmesi gerekli işlemleri idari işlemler olup........

© Cumhuriyet