Tek cümleyle ifade etmek gerekirse, Alain Badiou siyasal düşüncesini “kopuş” fikri üzerine kuran bir filozoftur. Ona göre, başka bir dünyayı siyasal olarak kurmanın ön koşulu mevcut dünyanın dokusuna nüfuz etmiş olan kapitalist mantığın kesintiye uğratılmasıdır. Düzenin kumaşının sökülmesi ve yeni bir hakikatle yeniden dokunması onun temel siyasal motivasyonudur. Onun felsefesi, bu radikal kesintiyi “olay” kavramı üzerinden kurar. Olay, verili durumun yasalarından çıkarsanamayan, öngörülemez bir kopuştur. Bu kopuş, yeni bir olanaklılığı ortaya koyar.

Mustafa Demirtaş, bu yeni olanaklılığı ve ona giden yolu, Badiou’yu takip ederek radikal bir yenilik umudu olarak görüyor. 2023’te yayınladığı “Radikal Bir Yenilik Umudu Badiou ve Siyaset”[1] kitabında bizi Badiou felsefesinin giriftliklerini çözümleyebilecek manivela olarak “olay” kavramı üzerine bir tartışmaya sokuyor. Olay kavramına yönelik eleştirilerden, Badiou’nun bu eleştirilere cevabına; ona göre olay kavramına yönelik Badiou’nun müphem bıraktığı noktalardan, filozofun olay kavramı ile birlikte inşa ettiği özne, örgüt, sadakat gibi kavramsal donanıma uzanan sarih bir çözümlemeye şahit oluyoruz.

Demirtaş’ın metni kavramsal bir kılavuz olarak esaslı bir işleve sahip. Ancak metnin bu özelliği, Badiou’nun düşünsel sistematiğine sadık, açıklayıcı bir okuma sunması, bu okumanın bugünkü tarihsel, toplumsal ve siyasal sorunlara dair ne söyleyebileceğine dair bir analize sıçramıyor. Önsözde, Demirtaş, her ne kadar “Badiou'nun olay kavramını konu edinerek kapitalist sistemi dönüştürmeyi hedefleyen yeni bir siyasetin koşullarının neler olabileceğini, olaya dayalı bir siyasetin nasıl gerçekleşebileceğini tartışmaya açtım” dese de okuduğumuz metin Badiou’nun bu tartışmayı nasıl yürüttüğü ile sınırlı. Kısaca eksik olan Demirtaş’ın (Badiou’ya sadakati su götürmeyeceğini tahmin ettiğimiz) bugüne dair kendi analizi. Bu noktaya gelmeden önce Demirtaş’ın Badiou’yu nasıl ele aldığına değinelim.

Olayın Hakikati

Demirtaş, Badiou’nun siyaset düşüncesini “olay” kavramı etrafında çerçeveler. Olay, verili düzenin sürekliliğini bozan, beklenmedik bir kopuştur. Ancak onu olay yapan, onu adlandıran ve sonuçlarına sadakat gösteren öznenin eylemidir. Bu özne, olayla birlikte doğar; önceden tanımlı bir birey değil, müdahale sürecinde kendini yaratan bir figürdür.

Hakikat, olayın ardından başlayan ve sadık öznelerce sürdürülen sonsuz bir süreçtir. Mevcut bilgiye dayanmaz; ona müdahale eder. Bu hakikatin evrensel anlamını temsil edecek bir İdea’ya ihtiyaç vardır. Komünizm İdea’sı, bu bağlamda eşitlikçi siyasetin adı olur. Bu İdea’nın hayata geçmesi için ise olayın izini taşıyan, sadakatin maddi zeminini oluşturan bir örgüt gerekir. Örgüt, olay ile........

© Birikim