Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

Amerika Birleşik Devletleri’nin bir askeri uçağı Japonya’nın Nagasaki kentine bir atom bombası attığından takvimler 9 Ağustos 1945’i gösteriyordu. Bu tarihten üç gün önce de Hiroşima’ya atom bombası atılmıştı. Japonya’nın teslimi ile 2. Dünya Savaşı’nı sonlandıran bu iki gün sonunda üç milyona yakın insan hayatını kaybetmiş, milyonlarcası sakat kalmıştı. ABD propaganda makinesi bu katliamla dünyayı kurtardığını ilan ederken, dünyanın dört bir yanında felaketin acısını yüreğinde hisseden yazarlar, çizerler ve sinemacılar savaşın olumsuz yanlarını konu alan ürünler verdiler. Ülkemiz de şu günlerde bir dönüm noktasında. Yarın TBMM’de oylanacak olan ‘çerçeve yasa’ ile elli yıllık çatışma sürecinin sonlanmasına yolu açılabilecek. Bakalım sanat dünyamız bu süreci izlemekle mi yetinecek?

Yalnızca emperyalist saldırıları konu almıyor sanatçılar; ülkelerin iç gerilimlerinden kaynaklanan çatışmalar/savaşlar ve ‘Soğuk Savaş’ yıllarının acıları da yansıyor şiirlere, romanlara, resimlere, fotoğraflara, tiyatro sahnelerine, filmlere... Günümüzde İsrail’in Filistin soykırımı ve Lübnan işgali, ABD ve İsrail’le İran, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşlara tepkisiz kalmayan sanatçıların başında sinemacılar geliyor. İç çatışmalara ilişkin filmlerden söz etmeyi haftaya bırakarak bugün beyazperdede savaş temasına ilişkin örneklerle yetineceğim.

KURTULUŞ SAVAŞLARI

İnsanın yaşam hakkını elinden alan savaşlar tarih boyunca sanatçıların temel konularından birini oluşturdu. Sinemacılar arasında, ülkelerinin resmi ideolojileri doğrultusunda savaşları yüceltenler oldu elbette, ama bu ürünler içinde sanatsal değer taşıyanlar azınlıktadır. Sanatçıların çoğunlukla savaş karşıtı filmlere imza attığını biliyoruz. Tek bir istisna ile: Kurtuluş savaşları…  Emperyalist emellerle başkalarının topraklarını ve kültürlerini talan etmeye kalkışanlara karşı savaş veren halklardan yana olmuştur sanatçılar. Kuzey ve Güney Amerika’nın yerli halklarının sömürgecilere karşı verdikleri savaşları yansıtan pek çok örnek var. Fernando Solanas ve Octavio Getino’nun ‘Kızgın Fırınların Saati’, Patricio Guzman’ın ‘Şili Savaşı’, Avrupa’dan Gillo Pontecorvo’nun ‘Cezayir Savaşı’, Laurent Herbiet’nin ‘Albayım’, ülkemizde Muhsin Ertuğrul’un ‘Ateşten........

© Birgün