Geçen hafta dünya sinemasındaki edebiyat uyarlamalarından söz etmiş, sinemamızdaki yansımalarını bu haftaya bırakmıştık. Bu yazıyı tam da ‘Sevgililer Günü’nde yazıyorum. Öyleyse bu iki sanat dalı arasındaki ilişkiyi bir aşk ilişkisi olarak tanımlamakta sakınca olmaz herhalde. Beyazperdeye yansıyan çok sayıda başyapıttan örnekler vermiştik geçen hafta. Ama bu tek taraflı bir ‘aşk’ değil; 20. ve 21. yüzyılda edebiyatçıların sinemadan etkilenmedikleri söylenebilir mi?

Willam Faulkner’in Cormac McCarthy’nin romanlarındaki sinemasal kurguda, Virgia Woolf’un bilinç akışında, Alain Robbe-Grillet’nin görsel imgelerinde, Murakami’nin yarattığı atmosferde bu aşkın izlerini görebiliriz. Manuel Puig’in, ‘Örümcek Kadının Öpücüğü’nü yazarken sinema sanatının pek çok ögesinden yararlanmıştır herhalde. Nitekim kitap, beyazperdeye de yansıdı, hem de iki kez. Önce Brezilyalı yönetmen Hector Babenco, ardından Amerikalı Bill Condon tarafından müzikal formunda sinemaya aktarıldı.

Edebiyatçılarımız arasında da sinema sevgisi belirgin biçimde yapıtlarına yansıyan isimler vardır: Orhan Pamuk, Murathan Mungan, Oğuz Atay, Bilge Karasu, Latife Tekin,  Hakan Günday, Barış Bıçakçı, Emrah Serbes, Gaye Boralıoğlu, Mine Söğüt…

Sinemacılarımız da eski uyarlamaların ‘sadakat’ korkusundan sıyrılıp, bu yapıtların özünü sinema diline çevirmekteler. Ağdalı metinler yerini doğal diyaloglara bırakırken, post –modern edebiyattan etkilenen minimalist bir anlatım öne çıkıyor. Buna karşılık, uyarlamaların sayısında ciddi bir azalma var. Geçen hafta değinmiştim; bu tercih ‘auteur’ olarak kabul edilme kaygısından kaynaklanıyor olabilir. Oysa edebiyatımız yaratıcı bir uyarlama anlayışıyla sinemamız için hayat suyu olabilir.

Elbette, edebiyat deyiminden her türlü kurmaca metni, öyküyü, romanı, tiyatro metinlerini anlıyoruz. Dünya sinemasının ilk uyarlamaları arasında Melies’in ‘Aya Seyahat’i gelir. Bir Jules Verne uyarlaması olarak nitelendirebiliriz........

© Birgün