İran savaşı “kolektif emperyalizm” içinde derin yarık oluşturdu. ABD hiç olmadığı kadar bir savaşta bu kadar yalnız kaldı. Trump’ın cepheye sürmek istediği müttefikleri; İngiltere’den Almanya’ya, Japonya’dan Avustralya’ya, Yeni Zelanda’dan Avrupa Birliği’ne tüm aktörler “bu bizim savaşımız değil” diyerek tavır geliştirmeye başladı. Savaşın ilerleyen safhalarında bu durum değişecek olsa bile “kolektif emperyalizm” içindeki “huzursuzluğu, kaynamayı” görmek açısından dikkat çekici.

Samir Amin’in günümüz emperyalizmini tanımlamak için kullandığı ‘triad emperyalizmi’ yani “kolektif emperyalizm” ABD, Avrupa ve Japonya’dır. Özetle Batı emperyalizmini Avustralya, Güney Kore vb ülkeleri kapsar.

∗∗∗

2018’de yitirdiğimiz Marksist düşünür Samir Amin’e göre emperyalist sistem, kapitalizmin birçok emperyalizmin sürekli çatışma içinde bulunduğu önceki tarihsel aşamasının yerini, ‘kolektif emperyalizm’in aldığı yeni bir aşamaya geçti. Aralık 2020’de yine bu sütunlarda çıkan “triad emperyalizmi” yazısından aktarırsak Amin’e göre sermayenin artan merkezileşmesinin ürünü olan bu dönüşüm ya da “kolektifleşme” bir zorunluluğun neticesi: “Bu niteliğin tezahürü olarak bu üçlünün unsurları arasındaki -yani Amerika, Avrupa ve Japonya- çatışmalar düşük dozda tezahür ederken ‘üç’lüyle dünyanın geri kalanı arasındaki çatışmalar yüksek tonda cereyan eder.”

Emperyalist Triad, kendi aralarındaki sorunları “konsensüs” yoluyla çözmeye çalışır. Kapitalist sistemin oyun kurallarının belirlenmesinde ortak hareket eder, birbirlerinin ayağına basmazlar. (“Emperyalist triad” için Samir Amin’in Yordam’dan çıkan Emperyalizm ve Eşitsiz........

© Birgün