Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

2027-2029 dönemini kapsayan yeni Orta Vadeli Program (OVP), yalnızca büyüme, enflasyon ve bütçe hedeflerinden ibaret değil. Programın satır aralarında çalışma hayatını doğrudan ilgilendiren kritik başlıklar yer alıyor.

Yeni nesil çalışma modellerinden “güvenceli esnekliğe”, kayıt dışı istihdam ve ücretle mücadeleden uzaktan çalışmaya, ebeveyn izninden kadın istihdamına, İşsizlik Sigortası Fonu’ndan dijital ve yeşil dönüşümün meslekler üzerindeki etkisine kadar çalışma hayatını ilgilendiren geniş bir politika çerçevesi ortaya konuluyor.

Ancak burada hayati bir ayrım yapmak gerekiyor. Orta Vadeli Program bir kanun değil. Programda yer alan her hedef, çalışanlara bugün itibarıyla verilmiş yeni bir hak ya da yürürlüğe girmiş bir düzenleme anlamına gelmiyor. Birçok başlık için önümüzdeki dönemde yasal ve idari düzenlemelerin yapılması öngörülüyor.

Bu nedenle yeni OVP’yi “çalışanlara şu haklar geliyor” şeklinde değil, “çalışma hayatında hangi alanlarda değişiklik hazırlığı yapılıyor ve bu değişiklikler çalışanlar açısından ne anlama gelebilir?” sorusuyla okumak gerekiyor.

"GÜVENCELİ ESNEKLİK"

Yeni nesil çalışma modellerinin yaygınlaşması doğrultusunda mevzuatın gözden geçirilmesi ve çalışma hayatında güvenceli esnekliğin artırılması hedefleniyor. Ancak kavramın kendisi kadar, uygulamanın nasıl yapılacağı da büyük önem taşıyor. Çünkü esneklik; çalışma saatlerinin, çalışma yerinin veya çalışma biçiminin değişmesi anlamına gelebilir. Güvence ise işçinin ücretinin, sosyal güvenlik haklarının, çalışma sürelerinin, fazla çalışma alacağının, kıdem ve diğer haklarının eksiksiz korunmasını gerektirir.

Türkiye gibi denetim mekanizmalarının zorlandığı bir piyasada, esneklik kavramının işverene sınırsız hareket alanı tanırken işçinin güvenceye erişimini kağıt üstünde bırakma riski her zaman masadadır. Dolayısıyla burada asıl soru, çalışma hayatının değişip değişmeyeceği değil; bu değişim sırasında işçinin hangi haklarının nasıl korunacağıdır. Üstelik “güvenceli esneklik” yeni OVP’de ilk kez yer alan bir kavram değil; önceki programlarda da bulunan bu hedefin somut düzenlemelere dönüşüp dönüşmeyeceği yakından izlenmelidir.

UZAKTAN VE ESNEK ÇALIŞMA GÜNDEMDE

OVP’de çalışma hayatının değişen koşullarına uyum sağlayacak yeni çalışma modellerine yönelik düzenlemeler de öngörülüyor.

Özellikle bakım sorumluluğu bulunan çalışanların çalışma hayatından kopmaması için uzaktan, kısmi veya esnek çalışma imkânlarının geliştirilmesi gündemde. Çalışma günlerinin ve sürelerinin farklı modellerle düzenlenmesine yönelik hazırlıklar da programın başlıkları arasında bulunuyor.

Ancak burada da dikkat edilmesi gereken nokta aynıdır: Esneklik işçiye pratiklik sağlayabilir, fakat çalışma süresini belirsizleştiren ve fazla çalışmayı görünmez hale getiren bir modele dönüşürse yeni mağduriyetler yaratabilir. Uzaktan veya esnek çalışma düzenlemelerinde çalışma süresi, dinlenme hakkı, fazla çalışma ücreti, iş sağlığı ve güvenliği ile sosyal güvenlik haklarının açık biçimde güvence altına alınması şarttır.

KAYIT DIŞI İSTİHDAM KAYIT DIŞI ÜCRET

Yeni OVP’nin çalışma hayatı açısından en kritik ve olumlu adımlarından biri kayıt dışılıkla mücadeledir. Program yalnızca sigortasız........

© Birgün