Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

Sevgili gençler yarından itibaren YKS tercihleri başlayacak. Yaşamınızın en önemli kararlarından birini vermenin eşiğindesiniz. Ama unutmayın en arzuladığınız bölüme bile yerleşseniz kariyer çizginizde istediğiniz başarıyı yakalamanızın bir garantisi yok. Tam tersine hiçbir yere giremeseniz dahi önünüzde bu hayal kırıklığını tamir edecek uzun yıllar var.

Öncelikle rehber öğretmenlerinizin, yakınlarınızın önerilerini can kulağı ile dinleyin, üniversitelerin tanıtım faaliyetlerini dikkatle izleyin ama yetişkin bir birey olarak son kararı kendi özgün iradenizle verin. Çünkü bu sizin kariyeriniz; önünüzde yaşanacak uzun bir ömür, çalışma yaşamınızda geçirilecek nice yıllar, yanlış bir tercih yapmanız halinde çekilecek sıkıntılar bulunuyor.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TUİK ) anketi ülkemizde en yüksek iş bulma oranına sahip dalın tıp, en yüksek kazanç sağlayanın pilotluk ve en kısa sürede işe girilenin dil ve konuşma terapisi olduğunu gösterdi. En popüler diğer meslekler olarak psikoloji, yapay zekâ ve siber güvenlik uzmanlığı öne çıkıyor. Eğer 2 yıllık bir ön lisans eğitimine yönelirseniz, polis meslek eğitimi, elektrik-enerji ve uçak teknolojisi seçenekleri en gözde bölümler.

Günümüzde en çok konuşulan konuların başında yapay zekâ (YZ) teknolojisindeki gelişmeler ve yaratabileceği işsizlik tehlikesi geliyor. Gelgelelim YZ’nin istihdam üzerindeki etkileri üzerine verilmiş net bir yargı yok. YZ’nin hızlı bir biçimde beyaz yakalı işleri büyük ölçüde etkileyeceğinden; yavaş bir tempoda bazı meslekleri ortadan kaldırırken, bazılarını tamamlayıcı bir işlev göreceğine; en son olarak da geçmiş teknolojik atılımlarda gözlendiği gibi ayıkladığından fazla yeni iş alanları açacağına kadar uzanan farklı yaklaşımlar var

“Yumuşak beceriler” denilen yaratıcılık, empati, muhakeme ve sosyal ağlar kurma kapasitesi isteyen işlerin YZ’den daha az etkileneceği düşünülüyor. Teknolojik gelişmeyle bazı meslek grupları yüksek gelirler elde ederken, kendi keyifleri için harcayacakları paralar da artacak. Bu kapsamda aşçılık, bakım hizmetleri, barmenlik, pilates/yoga hocalığı, evcil hayvan bakımı gibi alanlarda istihdam olanakları genişleyecek. Buna karşın kodlama, çağrı merkezleri, veri işleme iş olanaklarının en hızla daraldığı meslekler olacak.

Genelde tek bir kelimeyle ifade edilen ekonomi, fizik, psikoloji, biyoloji gibi temel disiplinlerin bir şekilde ayakta kalması; insan kaynakları, hastane yöneticiliği, mali analiz gibi birden fazla kelimeli uygulamaya yönelik mesleklerin daha çok etkilenmesi bekleniyor.

Üniversite tercihi çok boyutlu bir değerlendirme süreci gerektirdiği için, genç arkadaşlarımıza göz önünde bulundurulması gereken başlıca etmenleri, sorulmasında yarar görülen soruları 15 maddede aşağıda bulacaksınız.

1) Yeteneklerim beni hangi alana yönlendiriyor?

Kişinin çalışma yaşamında seferber edebileceği yetenekler çok önemlidir. Sayısal konulara çok yatkın bir insanın el becerileri gelişkin olmayabilir. Dil becerileri üst düzeyde bir gencin, matematikte başarı düzeyi düşük seyredebilir.

Yeteneklerim beni hangi alana yönlendiriyor? Sosyal bilimlere mi yatkınım, yoksa fen bilimlerine mi? El becerilerim mi daha gelişkin, yoksa bilişsel becerilerim mi? Matematik mi, mimarlık mı? Yoksa müzik veya spor eğitimi mi? Bu sorulara cevap aramadan bir tercihte bulunmayın.

2) Gönlümden ne okumak geçiyor?

Tüm diğer faktörler bir yana, insanın en sevdiği işi yapması, günün sonunda kendini mutlu hissetmesi, gönül huzuruyla işine odaklanması da büyük önem taşır. Motivasyon arttıkça başarı da gelir.

Fazla para getirmese de felsefe mi okumalıyım? Hayvan sevgim nedeniyle veterinerliğe mi yazılmalıyım? Yoksa çocukluğumdan beri bilgisayar oyunları oynadığım için oyun sektörünü mü seçmeliyim? İstediğim bölüme puanım tutmasa da sonra yatay geçiş olanaklarını da zorlayarak; inşaat mühendisliğinden endüstriye, tarihten sosyolojiye kayma fırsatlarını göz ardı etmemeliyim. Sosyolojiye girsem, puanını tutturamadığım psikolojiden seçmeli ders alabilir miyim? Yan dal, çift anadal olanaklarını kullanarak hayalimdeki alana sarkabilir miyim?

3) Hangi üniversiteye gitmeliyim?

Bazı üniversitelerin ünü okuduğunuz branşın önüne geçebilir. Oradan aldığınız diploma ömür boyu tüm kapıları açabilir. Oranın mezunu olmak, bulunduğunuz sosyal ortamda bir anda prestijinizi yükseltebilir. Sizi doğrudan kurumun ilişki ağlarına, dayanışma bağlarına dahil edebilir. Araştırmalar, “sinyal etkisi” denilen o üniversitenin imajının, işe alırken çoğu zaman eğitimde insanın üretkenliğini artıran bilgi ve becerilerin önüne geçtiğini gösteriyor. Tercihlerinizde, okuyacağınız bölümün yanı sıra, okulun tarihini, misyonunu, hoca sayısı ve kalitesini de göz önüne........

© Birgün