Akdeniz’in en önemli doğal ekosistemlerinden biri olan deniz çayırlarının beşte biri, iklim değişikliği nedeniyle yüzyıl sonuna kadar yok olabilir. İtalyan ve Fransız araştırma kurumlarından bilim insanlarının yayınladığı yeni bir makaleye göre giderek sıklaşan ve şiddetlenen deniz sıcak hava dalgaları başta olmak üzere iklim değişikliği kaynaklı baskılar, deniz çayırı habitatlarının daralmasına ve sağladıkları ekosistem hizmetlerinin zayıflamasına yol açabilir. 

Deniz çayırları; kıyıları korumak, birçok balık türüne sığınak sağlamak ve karbon depolamak gibi çok kritik işlevlere sahip. İtalyan bilim insanlarının yayınladığı bir başka araştırmada ise, bu gibi faydaların ekonomik değeri ilk kez hesaplandı. Buna göre deniz çayırı habitatlarının kaybolması, senede bir milyar Euro’ya yakın kayba yol açabilir.

Üstelik araştırmacılar, bu hesaplamanın, deniz çayırlarının sağladığı tüm faydaları kapsamadığına ve gerçek değerin çok daha yüksek olabileceğine dikkat çekiyor.

Posidonia oceanica: Akdeniz’in binlerce yıllık koruma kalkanı

Akdeniz’e özgü bir deniz çayırı türü olan Posidonia oceanica, bölgenin en yaygın ve önemli kıyısal habitatlarından biri.

Genellikle 45 metreyi geçmeyen derinlikte, güneş ışığının deniz tabanına ulaşabildiği kıyı sularında, geniş çayırlar halinde gelişir. Oldukça yavaş büyür; bazılarının binlerce yıldır aynı bölgede varlığını sürdürdüğü biliniyor.

Deniz çayırlarının ekonomik katkısının önemli bir kısmı, kıyıları korumasından kaynaklanıyor. Yoğun yaprak örtüsü sayesinde kıyıya ulaşan dalgaların enerjisini azaltıp su akıntılarını yavaşlatır. Derine yayılan kökleri ise deniz tabanındaki sedimentin yerinde kalmasını sağlar. Böylelikle sığ kıyıların aşınmasını ve açık denize taşınmasını önleyen, geçirgen bir doğal bariyer işlevi görür.

Bu koruma, yapraklar koptuktan sonra da devam eder. Plajlarda, görünümleri nedeniyle sık sık temizlenen ölü bitki yığınları, aslında kumun taşınmasını önleyerek kumul sistemleri korur.

Bu birikimlerin yalnızca estetik gerekçelerle kaldırılması, kıyıların doğal savunma mekanizmasını da zayıflatabiliyor. Deniz seviyesinin yükselmesi ve kıyı baskılarının şiddetlenmesiyle birlikte bu koruma işlevi; sahiller, turizm altyapısı, yerleşimler ve diğer kıyı varlıkları açısından giderek daha önemli hale geliyor.

Deniz çayırı habitatlarının beşte biri yok olabilir 

İklim değişikliği nedeniyle deniz çayırı habitatlarının yüzyıl boyunca ne kadar daralacağını modelleyen, Ecological Informatics dergisinde yayımlanan bir makaleye göre deniz çayırı habitatlarının, 2031-2050 döneminde %6 ila 12, yüzyıl sonuna kadar ise yaklaşık daralması bekleniyor. Yaklaşık 2500 kilometrekareyi bulan bu kayıp, Rodos Adası’na denk büyüklükte bir habitat kaybı anlamına geliyor. 

Bu gerilemenin başlıca nedenlerinden biri; sıklığı, uzunluğu ve şiddeti giderek artan denizel sıcak hava dalgaları. Akdeniz’in baskın deniz çayırı türü Posidonia oceanica üzerine yapılan uzun dönemli gözlemler; yıllık ortalama sıcaklığın yaklaşık 20°C’nin, yaz aylarındaki maksimum sıcaklığın ise 26,5°C’nin üzerine çıktığı bölgelerde belirgin gerilemeler........

© Bianet